سوال از «رئیس جمهور صلح‌آمیزترین» شامل قضاوت ارزشی‌ای است که علوم تاریخ به عنوان یک رشته دقیق از آن اجتناب می‌کند. مفهوم «صلح‌طلبی» می‌تواند به طور متفاوتی تفسیر شود: از عدم پذیرش جنگ، اولویت دیپلماسی، کاهش هزینه‌های نظامی، خودداری از مداخله قهرمانانه در امور دیگر کشورها یا حل موفقیت‌آمیز درگیری‌های داخلی. علاوه بر این، ارزیابی تاریخی بستگی به زمینه زمانی، منابع موجود و دیدگاه دارد.

به جای جستجوی تنها «صلح‌آمیزترین»، چندین رهبر برجسته از تاریخ آمریکای شمالی و جنوبی را بررسی کنیم که سیاست‌ها و میراث آن‌ها به طور مداوم با صلح‌طلبی، کاهش تسلیحات و خودداری از آغاز جنگ مرتبط هستند. مثال‌های آن‌ها مدل‌های مختلف «صلح‌طلبی» را در عمل نشان می‌دهند.

1. خوزه فیگرس فرر (کاستو ریکا)

دوره حکومت: 1948–1949، 1953–1958، 1970–1974.

استدلال در مورد صلح‌طلبی: فیگرس اقدامی واقعاً انقلابی انجام داد که در تاریخ جهانی بی‌سابقه بود. 1 دسامبر 1948، پس از جنگ داخلی به عنوان رئیس جمهور موقت، به صورت نمادین دیوارهای کازارما نظامی «Cuartel Bellavista» را تخریب کرد و اعلام کرد که ارتش به عنوان یک نهاد دولتی منحل خواهد شد. این اقدام در قانون اساسی کاستو ریکا 1949 (ماده 12) تثبیت شد. از آن زمان به بعد، کشور تنها با نیروهای پلیس و نگهبان مرزی اداره می‌شود.

زمینه و دستاوردها:

این تصمیم نه تنها نمادین بلکه عملی نیز بود: منابعی که از ارتش صرفه‌جویی شد به آموزش، بهداشت و حفاظت از محیط زیست اختصاص داده شد. امروز کاستو ریکا یکی از دموکراسی‌های پایدارترین و با استانداردهای اجتماعی بالا در منطقه است.

فیگرس به عنوان یک مذاکره‌کننده کلیدی در حل مناقشات منطقه‌ای و یک حامی فعال از ایجاد دانشگاه صلح سازمان ملل متحد که اکنون در سان خوزه قرار دارد، عمل کرده است.

میراث او — کاستو ریکا به عنوان یک کشور بدون سلاح — به عنوان یکی از برجسته‌ترین و مداوم‌ترین مثال‌های пациفیسم دولتی در نیم‌کره غربی باقی مانده است.

2. خوان مانوئل سانتوس (کلمبیا)

دوره حکومت: 2010–2018.

استدلال در مورد صلح‌طلبی: سانتوس شجاعت سیاسی استثنایی نشان داد که با شروع و پایان دادن به فرآیند صلح با نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (FARC)، یکی از طولانی‌ترین و خونین‌ترین جنبش‌های چریکی در آمریکای امروزی، نشان داد. این مناقشه بیش از 50 سال طول کشید و زندگی بیش از 260000 نفر را از دست داد.

زمینه و دستاوردها:

سانتوس، که پیش از این وزیر دفاع بود و عملیات نظامی علیه FARC را به سرپرستی خود انجام داده بود، استراتژی را به طور قاطع تغییر داد و از فشار نظامی به مذاکرات پیچیده در هائیتی گذشت.

علی‌رغم مقاومت شدید رقبای سیاسی (به رهبری پیشین خود آلوارو اوریبه) و خطر کاهش محبوبیت خود، او فرآیند را به پایان رساند. معاهده صلح تاریخی در سال 2016 امضا شد.

در سال 2016، خوان مانوئل سانتوس به دلیل تلاش‌های قاطع خود برای پایان دادن به بیش از 50 سال جنگ داخلی در کشور، جایزه نوبل صلح را دریافت کرد. جایزه به نقش او در پایان دادن به جنگ داخلی، نه به دلیل خودداری از آغاز جنگ خارجی، اعطا شد.

3. جیمмі کارتر (ایالات متحده آمریکا)

دوره حکومت: 1977–1981.

استدلال در مورد صلح‌طلبی: اگرچه دوره ریاست جمهوری او در زمینه اقتصاد داخلی بحث‌برانگیز بود، سیاست خارجی کارتر پر از ایده‌های حقوق بشر، کنترل تسلیحات و دیپلماسی صلح‌طلبی بود.

زمینه و دستاوردها:

توافق‌های کیمپ‌دویل (1978): مذاکره شخصی و پایدار و خطرناک کارتر بین آنوار سادات (مصر) و مناحم بگین (اسرائیل) به اولین توافق صلح در تاریخ بین اسرائیل و یک کشور عربی منجر شد.

توافق‌های پانامایی: انتقال آرام و بدون درگیری کنترل کانال پاناما از ایالات متحده به پاناما را تضمین کرد، که منبع دیرینه تنش در منطقه را از بین برد.

پیش‌بینی حقوق بشر: حفاظت از حقوق بشر را به عنوان عنصر کلیدی سیاست خارجی ایالات متحده قرار داد، که اغلب روابط با متحدان خودکارانه را خنثی کرد اما یک امر اخلاقی جدید ایجاد کرد.

پس از ریاست جمهوری: فعالیت او در مرکز کارتر برای نظارت بر انتخابات، ریشه‌کنی بیماری‌ها و صلح‌طلبی، اعتبار او را به عنوان یکی از مهم‌ترین صلح‌طلبان قرن بیستم و بیست و یکم تقویت کرد، که با جایزه نوبل صلح در سال 2002 تکریم شد.

تحلیل مقایسه‌ای و نتیجه‌گیری‌ها

فیگرس نمونه‌ای از пациفیسم مؤسساتی رادیکال است — خودداری از امکان جنگ‌آوری از طریق حذف ارتش.

سانتوس نمونه‌ای از صلح‌طلبی شجاعانه در مناقشه داخلی است — آمادگی برای مذاکره و سازش برای پایان دادن به جنگ داخلی.

کارتر نشان می‌دهد که دیپلماسی اخلاقی و مذاکره به عنوان پایه سیاست خارجی قرار دارد، و صلح را بالاتر از منافع استراتژیک کوتاه‌مدت قرار می‌دهد.

واقعیت جالب: این اقدام فیگرس برای منحل کردن ارتش نه تنها بی‌نظیر بلکه از لحاظ اقتصادی نیز موثر است. بر اساس شاخص صلح جهانی، کاستو ریکا دهه‌ها در میان کشورهای امن‌ترین و صلح‌آمیز لاتین‌آمریکا قرار دارد و کمتر از 0.5٪ تولید ناخالص داخلی را به دفاع اختصاص می‌دهد (برای مقایسه: میانگین جهانی حدود 2.2٪).

بنابراین، سوال از «رئیس جمهور صلح‌آمیزترین» پاسخ قطعی ندارد. اما خوزه فیگرس فرر، با تغییر مؤسساتی قاطع و غیرقابل بازگشت خود، یکی از بی‌کمبودترین و نمادین‌ترین اقدامات، که صلح را نه تنها به عنوان سیاست بلکه به عنوان پایه‌ای برای حکومت خود کشور قرار داد، انجام داد. مثال او نه تنها برای آمریکای‌ها بلکه برای کل جهان منحصر به فرد است. سانتوس و کارتر، از طرف دیگر، نشان دادند که چگونه صلح‌طلبی می‌تواند در مناقشات دشوار و به نظر غیرقابل حل امروزی نشان داده شود.

Permanent link to this publication: