تصویر نیروی ناپاک در روزهای عیدها در ادبیات و هنر

دوره عیدها که از میلاد تا کрещتن ادامه دارد، در سنت مردم اسلاوی به عنوان زمانی که مرز بین جهان انسان‌ها و جهان دیگرجهانی نازک می‌شود، درک می‌شود. این امر نه تنها به روحانان اجداد اجازه می‌داد که به زنده‌ها بپردازند، بلکه آزادی نسبی برای نیروهای تاریک و هوتونیک نیز فراهم می‌کرد. تصویر ناپاک در عیدها نه تنها نماد شر است، بلکه یک مجموعه فولکلور-میتولوژیک پیچیده است که در ادبیات و هنر روسیه به طور روشنی منعکس شده است.

در فرهنگ مردم، نیروی ناپاک در عیدها به دو صورت خود را نشان می‌دهد. از یک سو، او خطرناک بود: بر اساس باورها، در این زمان شیطان‌ها، ابسورد، کیکیمورا و دیگر «ناجی»‌ها به طور خاص فعال هستند، که می‌توانند به انسان آسیب برسانند، او را از مسیر بازدارند، او را ترساند. از سوی دیگر، فعالیت او ساختاری و تحت قوانین مشخصی بود، که او را تا حدی قابل پیش‌بینی و حتی اجازه داد تا در مراسم‌های آیینی مانند رژه‌ها وارد شود. با شرکت در کولادک و بازی‌ها، مردم با پوشیدن ماسک و پوست‌ها («در نقش شیطان‌ها بپوشید»)، برای مدتی خود را به این روحانیت‌ها تبدیل می‌کنند تا از یک سو، آن‌ها را خوشحال کنند و از سوی دیگر، از طریق مراسم، آن‌ها را بی‌خطر کنند.

در ادبیات قرن نوزدهم روسیه، ناپاک عیدها از شخصیت فولکلوری به یک نماد هنری و فلسفی تبدیل شد. نمونه کلاسیک داستان نیکولای گوگول "شب قبل از میلاد" (۱۸۳۲) است. در اینجا ناپاک (شیطان، جادوگر سولوخا) با تونگی کمدی و تقریباً روزمره‌ای تصویر شده است. شیطان ماه را دزدیده، به کوزه‌کار واکولا انتقام می‌گیرد، اما در نهایت توسط هوش و قدرت عشق انسانی شکست می‌خورد. گوگول به طور ماهرانه‌ای دموپولوژی را در بافت زندگی مردم در عیدها درمی‌آورد، نشان می‌دهد که ناپاک در عیدها اگرچه فعال است، اما در برابر ایمان ساده و خوب انسان‌ها بی‌قدرت است.

تصویر ترسناک‌تر و متافیزیکی‌تری در داستان معروف گوگول "وی" (۱۸۳۵) ظاهر می‌شود. اگرچه داستان در عیدها دقیقاً رخ نمی‌دهد، بلکه بیشتر در هفته عید پاک است، اما به طور کامل بر روی برخورد کشیش هوما بروت با جهان دموونیک متمرکز است که در «زمان بی‌زمان» بین جشن‌های بزرگ فعال می‌شود. تصویر وی، روح ناپاک با چشمانی، نماد قدرت نابینا و بینا انفرادی است که در برابر ایمان رسمی و ناصادقانه بی‌قدرت است. در اینجا ناپاک یک ترس وجودی است که روح را نابود می‌کند.

در قرن بیستم، میخائیل بولگاکوف این سنت را در رمان "استاد و مارگاریتا" ادامه داد. مهمانی معروف ساتان که ولاند در "روزی‌های پُلنولونیایی بهار" برگزار می‌کند، تا حدی از سنت عیدهای ناپاک "رعایت ناپاک‌ها" ارث می‌برد. ولاند و سپاهیانش (کوروئیوف-فاگوت، آزاازللو، بگموت) ناپاک هنری و هوشمندانه‌ای هستند که با ورود به مسکو، دادگاه "عیدهای" خود را بر گناهان انسانی می‌گذارند. تصاویر آن‌ها از شر ساده‌سازانه‌ای محروم هستند؛ آن‌ها بازرسان قدرتمندی هستند که نقص‌های اخلاقی جهان را شناسایی می‌کنند.

در هنر تصویری، موضوع ناپاک عیدها از طریق تصاویر به آثار ادبی و سینماتوگرافی آشکار می‌شود. نمونه برجسته کارهای هنرمند ایوان بیلیبین است. تصاویر او به "شب قبل از میلاد" (دهه ۱۹۳۰) تصویر کلاسیکی شخصیت‌های گوگولی ایجاد کرده است: کوزه‌کار با هوش، شیطان با صورت گوسفندی و پاهای نازک و سولوخای چاق و جذاب. بیلیبین نیروی ناپاک را به لوبک استایل‌سازی کرده است، او را همزمان ترسناک و خنده‌دار کرده است.

در تئاتر و سینما، به ویژه در اقتباس‌های گوگول (مثلاً در فیلم الکساندر روی "شب قبل از میلاد"، ۱۹۶۱)، تصاویر ناپاک به واقعیت پیکرینه تبدیل می‌شوند. تأکید اغلب بر کارناوال و گروتسک است که ارتباط قدیمی عیدها با جهان معکوس را برجسته می‌کند، جایی که ناپاک به طور موقت participant عملکرد بازی است.

واقعیت جالب: در سنت اسلاوی، اوج فعالیت ناپاک در "شب‌های ترسناک" بین سال‌نواز (شب واسیلیف) و کрещتن بود. گفته می‌شود که در این زمان، پیش‌بینی‌ها به طور خاص صحیح هستند، زیرا در این زمان نیروی ناپاک که در میان مردم می‌گردد، می‌تواند لایه‌های آینده را باز کند. بنابراین، او نه تنها یک تهدید، بلکه منبعی از دانش پنهان بود که تصویر او را دوگانه می‌کرد.

بنابراین، تصویر نیروی ناپاک در روزهای عیدها از یک روح فولکلوری-شوخه و روح خطرناک به یک نماد ادبی عمیق‌تر تبدیل شده است. در هنر، او برای آشکار کردن موضوعات وسوسه، ترس، انتخاب اخلاقی و همچنین برای درک خود جشن به عنوان زمان آزمایش ایمان و ماهیت انسانی در برابر غیرمنطقی خدمت کرده است. ناپاک عیدها بخشی از کد فرهنگی شده است که تلاش‌های همیشگی انسان‌ها برای درک، محافظت از خود از یا حتی به مدت موقت به خنده از نیروهای تاریک زندگی را منعکس می‌کند.

Permanent link to this publication: