پیتیریم سوروکین درباره عام و خاص در توسعه ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی: جامعه‌شناسی یکپارچه و پیش‌بینی‌ها

مقدمه: نگاه از بیرون و درون

پیتیریم الکسیوویچ سوروکین (1889-1968) — جامعه‌شناس روس-آمریکایی، بنیان‌گذار کرسی جامعه‌شناسی در دانشگاه هاروارد، تحلیل‌های خود را درباره ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی از موقعیت منحصر به فردی ارائه داد: به عنوان کسی که به فرهنگ و تاریخ روسیه عمیقاً آگاه بود و همچنین به عنوان دانشمند برجسته‌ای از استابلیشمنت آمریکایی. اثبات‌های کلیدی او در این زمینه شامل کتاب‌های «روسیه و ایالات متحده» (1944)، «تحلیل اجتماعی و فرهنگی» (1937-1941) و همچنین مجموعه‌ای از مقالات پس از جنگ می‌شود. سوروکین از نظریه یکپارچه خود و مفهوم نوع‌های اجتماعی و فرهنگی استفاده می‌کرد تا فراتر از رhetoric دوپولاریت جنگ سرد برود.

عمومی در توسعه: همگرایی در سطح بنیادی

در اوج رقابت ایدئولوژیک، سوروکین قدمی شجاعانه در تحلیل خود برداشت: او به شباهت‌های عمیق دو سیستم اشاره کرد که می‌توانست به همگرایی (نزدیکی) منجر شود.

1. ضرورت فنی: هر دو کشور، niezależnie od ideologii، به پیشرفت علمی و فناوری، صنعتی‌سازی و سازمان‌دهی منطقی تولید مشغول بودند. سوروکین این را به عنوان نمایی از فرهنگ عمومی (سنسیتو) در عصر جدید می‌دید که در آن پیشرفت مادی و راحتی ارزش‌های اولیه هستند.

2. سکولاریزه شدن و کاهش اثر مذهبی: در ایالات متحده، مذهب به صورت رسمی حفظ شد، اما به گفته سوروکین، نیز تحت سکولاریزه شدن قرار گرفت و به بخشی از «ریتویال اجتماعی» تبدیل شد. در اتحاد جماهیر شوروی، این فرآیند به شکل اتمی‌سازی در قالب آتئیسم دولتی به پایان رسید. هر دو جامعه به سمت مدل سکولار حرکت می‌کردند.

3. فرهنگ عمومی و استانداردسازی: سوروکین یکی از اولین کسانی بود که به سمت‌های مشابه در ایجاد فرهنگ عمومی اشاره کرد (فیلم‌های هالیوود و سینمای شوروی، موسیقی محبوب)، که به هدف سرگرمی و شکل‌دهی به استانداردهای رفتاری خاص هدایت می‌شود.

4. هیپرگونی و مهندسی اجتماعی: پروژه‌های بزرگ (تکمیل دشت‌های وحشی و تارگل، ساخت کارخانه‌های بزرگ، پروژه‌های بزرگ مانند دامنه دnieprHydroelectric Station و سد‌های تنسی) نشان‌دهنده اعتماد مشترک دو ملت به توانایی تغییر طبیعت و جامعه به وسیله روش‌های مهندسی بود.

مخصوص: شعله ایدئولوژیکی vs. رشد احساسی

تفاوت اصلی سوروکین در اقتصاد نبود، بلکه در نوع غالب فرهنگ (بر اساس طبقه‌بندی او: ایدئولوژیک، احساسی، ایدئالیستی)

• اتحاد جماهیر شوروی به عنوان «متحول» فرهنگ ایدئولوژیک: پروژه شوروی را به عنوان تلاش وهمی برای ایجاد نوع جدیدی از جامعه بر اساس ایدئولوژی رationally طراحی شده (مارکسیسم-لنینیسم) بررسی می‌کرد. این ایدئولوژی به عنوان نقش یک مذهب سکولار претنید، پیشنهاد می‌داد تصویر جامعی از جهان، معنا زندگی و وعده بهشت بر روی زمین (کمونیسم). بنابراین، اگرچه شوروی با رhetoric مادی‌گرایانه‌اش، دارای ویژگی‌های فرهنگ ایدئولوژیک بود، جایی که ارزش‌های اولیه ایده است. اما این ایده مذهبی نبود، بلکه quasi-religious بود، که سیستم را داخلیاً متناقض می‌کرد.

• ایالات متحده به عنوان اوج فرهنگ احساسی: جامعه آمریکایی، به گفته سوروکین، به بالاترین و خالص‌ترین شکل از فرهنگ احساسی دست یافته است. ارزش‌های بنیادی او موفقیت مادی، ابزارگرایی، هدونیزم، عملگرایی هستند. ایدئولوژی‌ها در اینجا به جای کلی، ابزارانه هستند. آزادی در ایالات متحده به عنوان آزادی دستیابی به خوشحالی‌های احساسی (مادی) در نظر گرفته می‌شود.

پیش‌بینی‌های تعامل: از درگیری به ترکیب

پیش‌بینی‌های سوروکین، که در دهه‌های 40 و 50 انجام شد، بسیار عمیق بود:

1. ضرورت کاهش درگیری: او فکر می‌کرد که فاز شدید درگیری به دلیل ترس از جنگ هسته‌ای، اما همچنین به دلیل تغییرات داخلی هر دو سیستم، با زمان از بین خواهد رفت. شوروی، به گفته او، مجبور خواهد شد فشار ایدئولوژیک را کاهش دهد و بیشتر به نیازهای مادی مردم توجه کند، و ایالات متحده با بحران فرهنگ احساسی مواجه خواهد شد (افزایش جنایت، anomie، پوچی وجودی).

2. کonception of "limits": هر سیستم، وقتی به اوج می‌رسد، محدودیت‌های خود را کشف می‌کند. ایدئالیسم رادیکال شوروی به رکود و بی‌کفایتی می‌انجامد، مادی‌گرایی رادیکال ایالات متحده به بحران اخلاقی منجر می‌شود. این باعث ایجاد پیش‌شرط‌های وام‌دهی می‌شود: شوروی عناصر کارایی بازار را می‌گیرد، ایالات متحده عناصر محافظت اجتماعی و جستجوی معنوی را.

3. زادگاه نوع جدید: نوع جدید، اجتماعی و فرهنگی یکپارچه: در بلندمدت، سوروکین پیش‌بینی کرد که به سمت نوع جدیدی از نوع اجتماعی و فرهنگی حرکت می‌کند که ترکیب می‌کند (که او امیدوار بود در رویه جدیدی در روسیه دوباره زنده شود). او باور داشت که روسیه، پس از تراژدی توتالیتر، می‌تواند به جهان انگیزه‌های معنوی جدیدی بدهد.

مثال‌ها و واقعیات از آثار سوروکین:

• در کتاب «روسیه و ایالات متحده» (1944) او مستقیماً نوشت: «هر دو کشور — هیولا‌های جوان، پر از انرژی... منافع اصلی آنها ناسازگار نیستند». او به عدم وجود اختلافات تاریخی و مشابهت در «روحیه پیشروان» اشاره کرد.

• در تحلیل شجاعت در سال‌های جنگ جهانی دوم، سوروکین نه تنها به اثر تبلیغات حزبی در قهرمانی مردم شوروی اشاره کرد، بلکه آن را به عنوان نمایی از عشق انسان‌دوستانه — مفهومی کلیدی در آثار او در دوران بعدی، که آن را نیروی نجات‌دهنده برای انسانیت می‌دانست — می‌دید.

• در سخنرانی‌های دهه 1950، او هشدار داد که اگر ایالات متحده تمام سیاست خارجی خود را به «کلیسای صلیبی» علیه کمونیسم محدود کند، ریسک می‌کند خود را به عنوان منعکس‌کننده رقیب تبدیل کند و دموکراسی خود را از دست بدهد.

نتیجه‌گیری: پیامبر همگرایی و تجدید معنوی

سوروکین نه تنها تحلیل مقایسه‌ای ارائه داد، بلکه یک مدل macro-sociological از توسعه تاریخی پیشنهاد داد، در آن ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی به عنوان دو نسخه قوی و تک‌جانبه از مدرنیت ظاهر شدند. پیش‌بینی او از کاهش درگیری و وام‌دهی عناصر به طور قابل توجهی در دوران کاهش تنش و دوران آخرین اتحاد جماهیر شوروی (عصر اصلاحات کوسیگین، سپس تحول) تحقق یافت، و بحران فرهنگ احساسی در غرب از دهه 1960 آشکار شد. با این حال، امیدوار او به ظهور سریع ترکیب معنوی و مادی باقی ماند یک آرزوی وهمی. با این حال، تحلیل سوروکین یکی از عمیق‌ترین توضیحات از این است که چرا جنگ سرد به درگیری کلی منجر نشد: زیرا زیر پوشش ایدئولوژی، فرآیندهای اجتماعی و فرهنگی مشابهی در دو ابرقدرت دوران مدرن وجود داشت. میراث او یک فراخوان برای دیدن پشت درگیری‌های سیاسی به امواج عمیق‌تر sociocultural dynamics است.

Permanent link to this publication: