کریسمس و سال نو در آلپها: ترکیب اثنو-فرهنگی در کوهی‌ترین کرونوتوپ

مقدمه: جشن به عنوان یک سیستم تطبیقی

منطقه آلپ که شامل سرزمین‌های اتریش، سوئیس، آلمان، ایتالیا، فرانسه و اسلوونی است، یک آزمایشگاه منحصر به فرد برای حفظ و تغییر سنت‌های کریسمس و سال نو است. انزوا و شرایط جوی سخت در دره‌ها به حفظ رituال‌های عمیق و باستانی که قبل از مسیحیت وجود داشته‌اند کمک کرده است، که بعداً به یک سینکراتیزم پیچیده با آیین‌های کاتولیک و پروتستانی تبدیل شده‌اند. جشن‌های زمستانی در آلپ نه تنها یک رویداد مذهبی است، بلکه یک سیستم تطبیقی پیچیده است که به رهایی نمادین از تاریکی و سرما، تضمین رفاه جامعه و هماهنگی روابط انسان با طبیعت کوهستانی کمک می‌کند.

ادوونت: زمان تمیزش و انتظار

دوره انتظار کریسمس (ادوونت) در آلپ پر از فعالیت‌های محافظتی (حفاظتی) است که به محافظت از خانه و مزرعه در تاریک‌ترین زمان سال کمک می‌کنند.

گلدان ادوونت با چهار شمع، که امروزه در سراسر جهان شناخته شده است، ریشه آلپایی دارد. این گلدان توسط یوهان هرینک وایهرن، یک مسیحی پروتستانی هامبورگ در اواسط قرن نوزدهم معرفی شد که از عادت محلی برای تزئین چرخ یا حلقه‌ای از کاج به عنوان پایه‌ای برای آن استفاده کرد. اما در آلپ یک رituال قدیمی‌تر به نام «رائوخناچت» (Rauchnacht، «شب دود») وجود داشته است (و همچنان وجود دارد) — دود کردن خانه‌ها و چله‌ها با کندر و گیاهان مقدس در شب‌های خاص قبل از کریسمس (معمولاً ۵-۶ و ۲۴ دسامبر). هدف — اخراج ارواح بد و تمیز کردن فضای. در برخی مناطق سوئیس و اتریش، این کار توسط «نachtumzüge» (Nachtumzüge) انجام می‌شود.

شکل سنت نیکولای (۶ دسامبر) در آلپ اغلب همراه با یک «شخص بد» (Knecht Ruprecht) نیست، بلکه یک گروه از موجودات خاکی است. در تیرول و سالزبورگ اتریش، این کرمپوس است — موجودی رگه دار، پوشیده از مو و با زنجیر، که نماد نیروهای نا آرام زمستان و هرج و مرج است. مرورهای او (Krampuslauf) به عنوان یک روان‌درمانی جمعی عمل می‌کند — بازپس‌گرفتن و اخراج ترس.

کریسمس: محرمانه، صنعت و صدا

کریسمس آلپایی با محرمانگی و تمرکز بر خانواده و سنت‌های صنعت‌گرایی تفاوت دارد.

کنسرت (Krippe): ایجاد کنسرت‌های خانگی و کلیسیایی — هنر بالایی است. به ویژه کنسرت‌های مکانیکی «Krippenspiele» در جنوب تیرول و باواریا معروف هستند، جایی که سیستم‌های پیچیده‌ای از اهرم‌ها باعث حرکت ده‌ها شخصیت می‌شوند و صحنه‌های انجیل را بازی می‌کنند. در منطقه زالتکامرگوت (اتریش) یک سنت منحصر به فرد از مجسمه‌های چوبی برش داده شده «فایورکریستن» (Feuerkristen) وجود دارد که خانواده مقدس را در لباس‌های محلی آلپایی نشان می‌دهد.

کد صوتی: علاوه بر بعد بصری، اندازه‌گیری مهمی از جشن است. زنگ کریسمس در آلپ اهمیت خاصی دارد: در سوئیس هنوز از «کریستکیندلیسگلئی» (Christkindliglöi) استفاده می‌شود — زنگ طولانی و متفکر زنگ‌ها در شب کریسمس، که تولد مسیح را اطلاع می‌دهد. در روستاهای اتریشی معمول است «آنسینگن» (Ansingen) — کولادو (caroling) در کلیساهای جاده‌ای و صلیب.

آشپزی: میز شام به بازتاب بنیان کشاورزی و دامداری فرهنگ می‌پردازد. غذای سنتی در سوئیس (به ویژه در زوریخ) «Zöleri» است — ریشه سیر با سوسک‌ها پخته شده. در جنوب تیرول، «Schlupfkrapfen» پخته می‌شود — پیراشکی‌های بزرگ با کلم ترش. این غذاهای نشان‌دهنده ارتباط با محصولات محلی و نیاز به غذای پر انرژی در سرما هستند.

سال نو: جادو صوتی و پیشگویی

ملاقات سال نو (سلیوستر) در آلپ دارای ویژگی‌های جادوی صوتی و آتشین است که به اخراج نیروهای بد سال قدیم کمک می‌کند.

«سلیوسترکلاوسن» (Silvesterklausen) در کانتون آپنцелل سوئیس یکی از قدیمی‌ترین رituال‌ها است. در ۳۱ دسامبر، لباس‌پوشان در سر بزرگ‌های زیبا از پوست گاو، چوب بریده و پر، ("Klausen") از روستاها می‌گذرند، با زنگ‌های گاو و صداهای عجیب از تکه‌های چوب به صدا در می‌آیند. هدف آنها — پاکسازی روستا از ارواح بد و فراخوانی رونق. این یک نمونه پاک از رituال‌های قبل از مسیحیت است که تنها به نام سنت سلیوستر وابسته است.

«بلگیسن» (Bleigiessen): یک پیشگویی گسترده در آلپ آلمانی، که شامل قالب‌زدن سرب یا قلع در آب است. از شکل قالب‌های سرد شده پیشگویی می‌شود.

مرورهای آتشین و چرخ‌ها: در باواریا، تیرول و فورارلبرگ، "زنی‌های جادو" از خشخاش و چرخ‌ها یا قوطی‌های آتشین از کوه‌ها را می‌سوزانند که نماد چرخش خورشید و سال گذشته هستند. این سنت مستقیماً به فرهنگ‌های آلمانی خورشید و آتش برمی‌گردد.

بیموت (6 ژانویه): علامت‌گذاری نهایی فضای

دوره جشن‌های زمستانی با بیموت (Epiphany)، که به عنوان «روز سه پادشاه» (Dreikönigstag) شناخته می‌شود، به پایان می‌رسد. در آلپ این روز همچنان عملکرد عملی و محافظتی خود را حفظ کرده است. کودکان، لباس پوشیده از ملکول، از خانه به خانه می‌روند، آواز می‌خوانند و خانه‌ها را مقدس می‌کنند. آنها با موم روی درها یا پشت درها علامت مقدس می‌نویسند: "C+M+B" با ذکر سال (مثلاً ۲۰*C+M+B+۲۴). حروف تفسیر می‌شوند به عنوان اولین نام‌های سه پادشاه (کاسپار، ملخیور، بالتازار) یا به عنوان اختصار لاتین "Christus mansionem benedicat" ("خداوند این خانه را مبارک کند"). این علامت به عنوان یک محافظت از سال، کلید مدار جادویی را می‌بندد که از "رائوخناچت" شروع شده است.

رویداد جالب: در روستاهای کوهستانی شرقی سوئیس هنوز عادت "شترنزینگن" (Sternsingen) وجود دارد — "آواز ستاره"، جایی که دسته‌ای با یک ستاره بزرگ همه حیاط‌ها را می‌گردد و به مردم و دام‌ها خیر می‌رساند، که نشان‌دهنده ارتباط عمیق رituال با چرخه کشاورزی است.

معاصر: بین اصالت و نمایش

امروزه سنت‌های آلپ در دو سطح موازی وجود دارند. در مراکز گردشگری آنها به رویدادهای نمایشی برای مهمانان تبدیل شده‌اند (پارادای کرمپوس، بازارها). اما در دره‌های دورافتاده این اعمال همچنان به عنوان بخش مهمی از هویت محلی و مکانیزم انسجام اجتماعی، از نسلی به نسل منتقل می‌شود. استحکام این رituال‌ها به دلیل عمیق‌ترین ریشه‌های خود در کرونوتوپ کوهستان توضیح داده می‌شود: آنها تغییر فصل‌ها را درک می‌کنند، احساس کنترل بر نیروهای قدرتمند و خطرناک طبیعت را ایجاد می‌کنند و جامعه را در برابر زمستان طولانی پیوند می‌دهند.

نتیجه‌گیری: مراسم کوه‌ها

بنابراین، کریسمس و سال نو در آلپ نه تنها مجموعه‌ای از عادات است، بلکه یک "مراسم کوه" کامل است. این یک گفتگوی چند قرنانه بین زیربنای باستانی (ریتوال‌های آتشین و صوتی، ماسک‌های خاکی)، دکترین مسیحی و محیط زیست خشن است. چرخه جشن در اینجا وظایف کلیدی را انجام می‌دهد: تمیزش، محافظت، پیشگویی و بازسازی. هر رituال از دود کردن چله تا نوشتن موم روی در — مرزهای زمان و فضا مقدس را علامت‌گذاری می‌کند، و یک نظم نمادین در زمان پر از هرج و مرج ایجاد می‌کند. این سنت نشان‌دهنده قدرت شگفت‌انگیز دین عمومی است، که نه تنها فرم‌های باستانی را حفظ می‌کند، بلکه آنها را با معنا معاصر پر می‌کند، و زمستانی‌ترین روز سال را به یک داستان عمیق از نجات و امید برای فرد خاص در یک دره کوهستانی خاص تبدیل می‌کند.
© library.af

Permanent link to this publication: