24 دسامبر در سنت لوتریان و سایر کلیساهای پروتستانی: بین کلمه، آواز و آتش‌کش

مقدمه: اصلاح در شب کریسمس

نزدیک شدن به شب کریسمس (Heiliger Abend, شب کریسمس) در سنت‌هایی که از اصلاح (لوتریان، کالوین‌گرایی/اصلاح‌گرایی، انگلیکان، متدیزم، بپتسم و غیره) نشأت گرفته‌اند، در تعارض با سنت‌های کاتولیک و تحت تأثیر اصول کلیدی شکل گرفته است: اولویت کلمه خدا (sola Scriptura)، ساده‌سازی مراسم، تأکید بر دینیت خانوادگی و دینیت درونی به جای بیرونی. این باعث نشد که جشن منتفی شود، بلکه منجر به باز تعریف رادیکال جشن شد، جایی که نقش‌آفرینان اصلی کشیش در محراب، رئیس کلیسا در کرسی، آهنگساز در نمازخانه و پدر خانواده در محراب خانگی شدند.

سنت لوتری: Christvesper و فرهنگ درخت کریسمس

لوتریان، که نزدیک‌ترین به لیتورژی کاتولیک است، یکی از مدل‌های تأثیرگذارترین را ایجاد کرده است.

Christvesper (شب کریسمس): مراسم اصلی 24 دسامبر در روز یا اوایل شب (معمولاً در ساعت 16-17) برگزار می‌شود. این یک نماز شب نیست، بلکه یک شب‌نشین است که با موسیقی و موعظه غنی است. اوج آن پنجیدن آوازهای کریسمس (Weihnachtslieder) با نور شمع‌ها است. موعظه بر هوشیاری و هدیه رحمت تمرکز دارد.

لیتورژی خانگی (Hausandacht): پس از یا به جای مراسم کلیسایی (به ویژه در لوتریان اسکاندیناوی) یک مراسم خانگی در خانه با درخت کریسمس برگزار می‌شود. رئیس خانواده داستان کریسمس را از انجیل لوقا (2:1-20) می‌خواند، آوازها اجرا می‌شوند («Stille Nacht» اغلب در اینجا اجرا می‌شود)، دعاها خوانده می‌شوند. این نمونه‌ای از ایده «کشیشگری عمومی» است — هر رئیس خانواده به عنوان کشیش برای بستگان خود تبدیل می‌شود.

rite زدن درخت کریسمس: دقیقاً در آلمان لوتری (الزاس، قرن‌های XVI-XVII) درخت کریسمس (Christbaum) معنای پروتستانی به عنوان نماد درخت زندگی بهشت و مسیح — نور جهان یافت. روشن کردن شمع‌ها روی درخت کریسمس در شب کریسمس به عنوان یک رitus مرکزی خانوادگی جایگزین بسیاری از مراسم کاتولیک شد.

رویداد جالب: آهنگ مشهور «Stille Nacht» در سال 1818 برای اولین بار در کلیسای سنت نیکولای در اوبرندورف (آustria) در طول نماز کریسمس اجرا شد، اما ملودی ساده و لیروای آن و متن آن که بر تجربیات شخصی تأکید دارد، به طور ایده‌آل با زیبایی‌شناسی پروتستانی سازگار شد و از طریق انجمن‌های پروتستانی در سراسر جهان منتشر شد.

سنت کالوین‌گرایی و کالوین‌گرایی: تأکید آگاهانه بر کلمه

کالوین‌گرایی، با تعارضات خود با جشن‌های «پاپی» و مراسم‌های بیرونی، در ابتدا محدود بود.

تاریخی: ژان کالوین و پوریتان‌ها در انگلستان و آمریکا جشن کریسمس را به عنوان غیربختیار و پر از خرافات رد کردند. در اسکاتلند و برخی از مستعمرات نیو انگلند تا قرن XIX تحت ممنوعیت قرار گرفت.

امروزه: بسیاری از کلیساهای کالوین‌گرایی 24 دسامبر یک مراسم خاص برگزار می‌کنند، اما آن بسیار سختگیرانه است: موعظه طولانی و تفسیر رادیکال از متون کریسمس، پنجیدن سوره‌ها (بدون سازها) یا آوازهای تأیید شده. تأکید بر تجربه معجزه نیست، بلکه بر بогословی تعین و اینکه ولادت مسیح بخشی از نقشه نجات خداوند است. هیچ اضافه‌کاری غذایی و تزئینی وجود ندارد.

سنت انگلیکان: از نه درس و آواز تا سخنرانی ملکه

انگلیکان، به عنوان via media، بسیاری از لیتورژی کاتولیک را حفظ کرده، اما آن را با محتوای پروتستانی پر کرده است.

مراسم «نه درس و آواز» (Nine Lessons and Carols): توسعه‌یافته در سال 1880 در ترورو و توسط کلیسای سلطنتی کمبریج گسترش یافته، این مراسم به یک آثار فرهنگی جهانی تبدیل شده است. این مراسم در روز یا شب 24 دسامبر برگزار می‌شود. خواندن (از کتاب مقدس تا انجیل یوحنا) با پنجیدن آوازها و آثار کورال ترکیب می‌شود. این یک داستان تئاتری، افزایشی از نجات، جایی که موسیقی به اندازه کلمه بار معنایی دارد.

مراسم نیمه‌شب عشای ربانی: در بسیاری از نمازخانه‌ها نیز مراسم Midnight Communion / Eucharist برگزار می‌شود — مهم‌ترین جشن عشای ربانی کریسمس.

سخنرانی ملکه: در بریتانیا یک سنت مذهبی-سیاسی خاص — سخنرانی ملکه به ملت، که در ساعت 15:00 25 دسامبر پخش می‌شود، اما ضبط آن در شب قبل انجام می‌شود، که به شب کریسمس رنگ ملی آماده‌سازی می‌افزاید.

سنت‌های متدیزم، بپتسم و انجیلی: جشن عمومی و «کانون»
در کلیساهای آزاد (free churches) شب کریسمس زمان فعالیت عمومی و تبلیغات مسیحی است.

برنامه‌های کریسمس و کنسرت‌ها (Christmas Pageant): شب 24 دسامبر به اوج نمایش‌های تئاتری توسط اعضای کلیسا، به ویژه کودکان می‌رسد. این یک نمایش تئاتری از داستان کریسمس است، که اغلب با عناصر مدرن ترکیب می‌شود. هدف نه تنها تربیت داخلی، بلکه جذب همسایگان غیرمسیحی است.

مراسم شمع‌نور (Candlelight Service): در اوایل شب برگزار می‌شود. اوج آن لحظه‌ای است که در تاریکی مطلق یک شمع روشن می‌شود (نشان مسیح) و از آن، معتقدان شمع‌های خود را روشن می‌کنند، نور را به ردیف‌ها انتقال می‌دهند. این یک نماد قدرتمند پذیرش شخصی و انتقال «نور جهان» است. موعظه دارای ماهیت احساسی و فراخوانی است.

«کانون» به عنوان زمان خانوادگی: پس از مراسم خانواده به خانه بازمی‌گردد تا هدایا را باز کند. هدیه‌دهنده سنتا کلوز (در سنت انگلوساکسون) است، که نشان‌دهنده عمیق‌ترین ادغام فرهنگی در زندگی خانوادگی این فرقه‌ها است.

ویژگی‌های تئولوژیک و فرهنگی مشترک

تغییر تأکید از رitus به موعظه و پنجیدن: معجزه اصلی نه در تغییر دین است، بلکه در اعلام کلمه و پاسخ انجمن در آواز.

افزایش خانواده به عنوان کلیسای کوچک (ecclesiola): خانه به عنوان مکان اصلی جشن تبدیل می‌شود. رitus‌ها (خواندن کتاب مقدس، دعا در زیر درخت کریسمس) محرمانه و به سوی تجربه درونی هستند.

موسیقی به عنوان یک «زبان لیتورژی جدید»: پروتستان‌ها با ساده‌سازی مراسم، هارمونیک، کانتاتا و اپرا را به عنوان وسیله اصلی بیان دگمات و احساسات خود قرار دادند. شب کریسمس بدون باخ، هندل («مسیح» اغلب در آدوفت اجرا می‌شود) یا مندلسون‌های «Hear Ye the Angel’s Voice» غیرقابل تصور است.

روابط با روزه و میهمانی: روزه سختگیرانه وجود ندارد. شام شب 24 دسامبر می‌تواند بسیار ساده (به ویژه در لوتریان — کarp با سالاد سیب‌زمینی) یا جشن‌آمیز باشد (گوساله بریان یا مرغ — اما بیشتر در 25 دسامبر). وفور نشان‌دهنده رحمت خداوند است، نه قربانی — آماده‌سازی برای آن.

نتیجه‌گیری: جشن کلمه اعلام شده

بنابراین، 24 دسامبر در پروتستانیت — روزی است که بогословی اصلاح در صدا، نور و آرامش خانگی جسد می‌یابد. این بیشتر یک انتظار مذهبی نیست، بلکه یک اعلام تورجی و شادمانه از واقعیت ولادت مسیح است.

از شب‌نشین لوتری با هارمونیک‌های باخ تا مراسم شمع‌نور بپتسم و سخنرانی ملکه «نه درس و آواز» — همه با یک فرمول عمل می‌کنند: «کلمه جسم شد» اولین بار از کرسی کلیسا اعلام می‌شود، سپس توسط کورس خوانده می‌شود، توسط موعظه تأیید می‌شود، در سکوت دعا خانگی در قلب پذیرفته می‌شود و در نهایت در جمع خانواده به عنوان هدیه‌ای که به دست نیامده، بلکه به لطف داده شده جشن می‌شود. در اینجا تفاوت اصلی است: شب کریسمس کاتولیک به سمت محراب می‌رود، اما شب کریسمس پروتستانی از کرسی کلیسا به محراب خانگی می‌رود، هر خانه را به عنوان محراب تشکر قرار می‌دهد.
© library.af

Permanent link to this publication: