تناوباتا یا جشن ستارگان: چگونه ژاپن و جهان درخشش دو عاشق در راه شیری می‌گویند

هفتم ژوئیه، زمانی که آسمان تابستانی به ویژه روشن است و راه شیری از مه شبانه بیرون می‌آید، در ژاپن لحظه‌ای فرا می‌رسد که مردم یک سال منتظرش هستند. این تناوباتا است — جشنی که به عنوان جشن ستارگان شناخته می‌شود، روزی که دو ستاره، ویگا و آلتایر، که با رودخانه آسمانی از یکدیگر جدا هستند، بالاخره حق دیدار پیدا می‌کنند. اما تناوباتا نه تنها یک افسانه قدیمی است. این سنت‌های زنده، تزئینات پرشکوه، پارچه‌های کاغذی با آرزوها و ایمان صادقانه به این که حتی آرزوهای دورافتاده می‌توانند به واقعیت تبدیل شوند، اگر آنها را روی یک نوار رنگارنگ بنویسیم و روی بامبو بیاوریم. و اگرچه این جشن از چین پدیدآمده و در ژاپن شکوفا شده است، امروز آن را فراتر از کشور خورشید طلایی، به قلب‌های مردم در سراسر جهان برد.

افسانه تکچی و هکوبوسی: داستانی که قدیمی‌تر از هزاره است

تناوباتا بر اساس یک افسانه قدیمی چینی بنا شده است که با گذشت زمان چهره‌ای ژاپنی به خود گرفته است. زمانی دور، در آسمان زنده زیستاده بود زیبای اوریهیما، دختر خدای آسمان. او یک تکچی ماهر بود و روزانه لباس‌های شگفت‌انگیزی برای خدایان می‌کرد. اما روح او از عشق تنگ می‌زد. یک روز او هیکوبوسی را دید — یک چوپان جوان که گاوها را در ساحل دیگری از راه شیری می‌چراند. آنها عاشق شدند، ازدواج کردند و بسیار خوشحال شدند که به وظایف آسمانی خود فکر نکردند. اوریهیما تکچه‌بندی نکرد، هیکوبوسی چوپانی نکرد. خدای آسمان، خشمگین شد و عشق‌باختگان را از هم جدا کرد، برای همیشه از طریق راه شیری. اما خدای آسمان، تحت تأثیر اشک‌های دخترش، به آنها اجازه داد که یک بار در سال دیدار کنند — در هفتمین روز هفتمین ماه. از آن زمان، در این شب، اگر باران نباشد، سوراخ‌ها بالای پرواز خود را جمع می‌کنند و از طریق رودخانه آسمانی یک پل می‌سازند و عشق‌باختگان برای لحظه‌ای به هم متصل می‌شوند، در حالی که ستارگان ویگا (اوریهیما) و آلتایر (هیکوبوسی) در آسمان می‌درخشند.

از چین تا ژاپن: چگونه تناوباتا به جشن ژاپنی تبدیل شد

تناوباتا در دوران نارا به ژاپن آمد، حدوداً در قرن هشتم. در سال 755، امپراتrice کوکن اولین بار این جشن را در دادگاه امپراتوری معرفی کرد. در آن زمان به آن «جشن دعوت از مهارت‌ها» می‌گفت و به هنر تکچه‌بندی و کالیگرافی مربوط بود. در دوره هئیان (794–1185)، تناوباتا به جشن دربار تبدیل شد: نجیب‌زادان شعر می‌نوشتند، به ستارگان نگاه می‌کردند و در زیبایی نوا می‌رقابت می‌کردند. اما این جشن در دوره اedo (1603–1868) که با عادات و سنت‌های محلی جشن اوبون ترکیب شد، عشق مردم را جلب کرد. این زمانی بود که سنت نوشتن آرزوها روی نوارهای کاغذی رنگارنگ و آویختن آنها به بامبو ظهور کرد و این زمانی بود که تناوباتا به آن جشن رنگارنگ و پرشکوهی تبدیل شد که ما آن را می‌شناسیم.

اصلی‌ترین سنت‌ها: تانزاکو، بامبو و هفت رنگ آرزو

مهم‌ترین مراسم تناوباتا نوشتن آرزوها روی نوارهای باریک و رنگارنگ کاغذ، که به عنوان تانزاکو شناخته می‌شوند، است. آنها را روی شاخه‌های بامبو می‌آویزند که نماد رشد و استعداد به سمت بالا، به آسمان است. گفته می‌شود که باد این آرزوها را به ستارگان خواهد برد و آنها حتماً به واقعیت تبدیل خواهند شد. رنگ‌های سنتی تانزاکو آبی (یا سبز)، قرمز، زرد، سیاه (یا بنفش) و سفید هستند که پنج عنصر فلسفه چینی را نشان می‌دهند: درخت، آتش، زمین، فلز و آب.

اما تناوباتا نه تنها تانزاکو است. شاخه‌های بامبو با نوارهای کاغذی تزئین می‌شوند، اوریگامی در شکل کبوتر، پولداری و شبکه‌ها. هر تزئین معنایی خاص دارد: نوارهای رنگارنگ نوارهایی هستند که تکچی اوریهیما با آنها لباس‌های خود را می‌سازد، کبوترها طول عمر را نشان می‌دهند و پولداری ثروت را نشان می‌دهند. در برخی مناطق، سنت این است که پس از جشن بامبو تزئین شده را در رودخانه پرتاب کنند یا بسوزانند تا آرزوها مستقیماً به آسمان بروند.

البته جشن بدون خوراکی‌ها نیست. در روز تناوباتا، معمولاً نودل‌های نازک سومن خورده می‌شود که به نخ ابریشم تشبیه می‌شود — نماد مهارت تکچه‌بندی اوریهیما. و همچنین شیرینی و میوه‌هایی که برای قربانی ستارگان می‌آورند.

چگونه تناوباتا در ژاپن جشن گرفته می‌شود: از مراسم خانگی ساده تا جشن‌های بزرگ

تناوباتا در هر منطقه‌ای از ژاپن به طور متفاوتی جشن گرفته می‌شود. تاریخ اصلی 7 ژوئیه است، اما در برخی مناطق جشن به ماه اوت منتقل می‌شود تا با تقویم ماهیانه و زمانی که راه شیری به وضوح دیده می‌شود، هماهنگ شود. معروف‌ترین جشن در شهر سندای، استان میاگی است. این جشن از 6 تا 8 اوت برگزار می‌شود و میلیون‌ها توریست را جذب می‌کند. خیابان‌های اصلی شهر به گالری‌های بیرونی افسانه‌ای تبدیل می‌شوند: توپ‌های کاغذی عظیم، تانزاکوهای بزرگ و تزئینات زیبا بالای سر عبورکنندگان معلق هستند. در سندای، تناوباتا نه تنها جشن، بلکه رقابت بزرگی برای تولید تزئینات است.

جشن بزرگ دیگری در شهر هیراتسوکا، استان کاناگاوا برگزار می‌شود. این جشن چند روز طول می‌کشد و شامل پارادای، رقص، فейرفایر و مسابقات است. مردم در لباس‌های سنتی کیمونو لباس می‌پوشند و در محیطی بدون دغدغه و شادی غرق می‌شوند. اما اگر شما به جشن بزرگ نرسید، می‌توانید تناوباتا را در خانه خود برگزار کنید: یک شاخه بامبو در حیاط یا بالکن قرار دهید، آرزوی خود را روی تانزاکو بنویسید و آرزوی خود را برای آرزوی پنهان خود بزنید. در ژاپن این کار را در خانواده‌ها، مدارس، مراکز خرید و حتی در ایستگاه‌ها انجام می‌دهند — در هر جایی که بامبو و یک تکه کاغذ رنگارنگ پیدا کنید.

تناوباتا در جهان: چگونه جشن ستارگان فراتر از ژاپن رفت

با اینکه تناوباتا جشن ژاپنی است، جذابیتش بدون مرز است. به لطف دیاسپورای ژاپنی و تبادل فرهنگی، جشن ستارگان امروزه در بسیاری از کشورها در سراسر جهان جشن گرفته می‌شود. در ایالات متحده، به ویژه در کالیفرنیا، واشنگتن و هاوایی، جشن‌های فرهنگی ژاپنی برگزار می‌شود که در آنجا همیشه جایی برای تناوباتا است: درختان آرزو، کلاس‌های آموزشی برای ساخت تانزاکو، اجراها و سخنرانی‌ها. این رویدادها نه تنها راهی برای حفظ میراث، بلکه فرصتی برای مردم از فرهنگ‌های مختلف برای نزدیک شدن به سنت ژاپنی هستند.

در برزیل، جایی که یکی از بزرگترین دیاسپوراهای ژاپنی خارج از ژاپن زندگی می‌کند، تناوباتا نیز با عظمت جشن گرفته می‌شود. جامعه‌های محلی با هم جمع می‌شوند تا آرزو بنویسند، بامبو را تزئین کنند و راهپیمایی‌های جشنانه برگزار کنند. در اروپا، استرالیا و حتی در روسیه — مثلاً در اورنبرگ — جشن‌هایی به نام تناوباتا برگزار می‌شود. مردم می‌آیند تا درباره افسانه بدانند، آرزوی خود را روی کاغذ رنگارنگ بنویسند و خود را بخشی از سنت قدیمی اما زنده کنند.

جالب است که در برخی کشورها، به عنوان مثال در ایالات متحده، تناوباتا گاهی اوقات نه در 7 ژوئیه، بلکه در روزهای دیگر مانند 1 سپتامبر جشن گرفته می‌شود تا با رویدادهای فرهنگی دیگر ترکیب شود. اما هدف ثابت باقی مانده است: این جشن عشق، امید و ایمان به این که حتی آرزوهای غیرممکن می‌توانند به واقعیت تبدیل شوند است.

چرا تناوباتا امروز همچنان مرتبط است

در دوران فناوری دیجیتال و جهانی‌سازی، تناوباتا به دلیل این که درباره چیزهای ابدی صحبت می‌کند، همچنان قدرت خود را حفظ کرده است: عشقی که بر فاصله‌ها غلبه می‌کند، امیدی که در هر یک از ما زندگی می‌کند و این که حتی یک بار در سال، معجزه ممکن است. نوشتن آرزو روی تانزاکو نه تنها یک مراسم است. این لحظه‌ای است که به خود اجازه می‌دهیم آرزو کنیم، به بهترین‌ها ایمان داشته باشیم و آرزوی خود را به باد، ستارگان و جریان زمان واگذار کنیم. و وقتی ما تانزاکو خود را به بامبو می‌آویزیم، به میلیون‌ها نفر از سراسر جهان پیوند می‌خوریم که در این روز همان کار را انجام می‌دهند.

تناوباتا ما را یادآوری می‌کند که ستارگان که ما امروز می‌بینیم، همان ستارگان که پیشرفتاران ما می‌بینند، و این که عشق و آرزوها نه تنها بین آسمان و زمین، بلکه بین کشورها و فرهنگ‌ها نیز بدون مرز هستند. و شاید به همین دلیل جشن ستارگان بیش از هزاره است که به مردم الهام بخشیده است.

Permanent link to this publication: