آثار کریسمس موتزارت: بین سفارش مقدسی و تقوای شخصی

مقدمه: موسیقی کلیسایی در دوره روشنگری

ولفگانگ آمادئ موتزارت (1756–1791)، به عنوان موسیقی‌دان در دربار ارشدیپیسکوپ زالتسبورگ یرونیما کلوریدو (تا سال 1781)، مجموعه‌ای از موسیقی‌های مذهبی قابل توجه ایجاد کرد که بخشی از آن‌ها مستقیماً با چرخه کریسمس مرتبط است. این آثار نه «مذهبی» در معنای امروزی زندگی محسوب می‌شوند؛ بلکه موسیقی‌های مراسم هستند که برای مراسم‌های خاص کلیسا در دوره از آدوای تا کریسمس ساخته شده‌اند. تحلیل آن‌ها نه تنها زیبایی‌شناسی موسیقی باروکوی پسین و کلاسیک اولیه را بازسازی می‌کند، بلکه مکان آهنگساز در سیستم سفارش‌های کلیسایی و قصر را نیز مشخص می‌کند، و همچنین فهم عمیق و شخصی او از متون مقدس را.

«Krönungsmesse» KV 317: مراسم مسی برای نیمه شب پاستوری

با اینکه معروف‌ترین «مراسم تاج‌گذاری» ماژور (KV 317، 1779) نام مستقیمی از کریسمس ندارد، اما سنت موسیقی‌شناسی و بافت تاریخی ایجاد آن به طور قوی آن را با این جشن مرتبط می‌کند. بر اساس تحقیقات، ممکن است برای مراسم مسی پاستوری (Pastoralmesse) در کلیسای زالتسبورگ به مناسبت جشن تاج‌گذاری مادری مقدس یا کریسمس نوشته شده باشد. در موسیقی آن، انگاره‌های پستوری و «پاستوری» وجود دارد که به صحنه عبادت چوپانان در گهواره عیسی اشاره دارد. این موضوع به ویژه در سنتوس و آگنوس دیه قابل توجه است، جایی که ویولن سولو با ایجاد فضای مراقبه‌ای و شادی روشن، حالت لیریک و مراقبه‌ای ایجاد می‌کند. این مراسم مثال روشنی از این است که چگونه موتزارت در چارچوب گونه‌های مراسم سخت، به تعبیر فوق‌العاده‌ای می‌رسد، که از عظمت (در کیوری و گلوری‌های مراسم) با لیریک کابینه‌ای و تقریباً محرمانه ترکیب می‌کند.

لیتانی و شب‌های عید: موسیقی برای چرخه مراسم

موتزارت مجموعه‌ای از آثار برای مراسم‌هایی که پیش از و پس از کریسمس هستند، ایجاد کرده است:

لیتانی لورتانی مادری مقدس (Litaniae Lauretanae) KV 195 (186d) (1774). لیتانی یک آواز دعا است که نام‌های مقدس مادر مقدس را فهرست می‌کند. موتزارت، به عنوان یک جوان ۱۸ ساله، به متن با تعادل فوق‌العاده‌ای نزدیک می‌شود. بخشی از «Sancta Maria» یک سیکلای ساده و دعاگرانه است، و آگنوس دیه نهایی پر از اندوه، پر از اندوه و تأمل، پیش‌بینی‌کننده آثار بعدی است. این آهنگ در روزهای پیش از کریسمس پخش می‌شد.

شب‌های عید (Vesperae) KV 321 (1779)، معروف به «شب‌های عید سولوره». برای مراسم‌های شب شنبه‌های آدوای نوشته شده است. آگنوس دیه نهایی آن — یک گیمن که به طور تقریبی اپرایی است و پر از تضادها و تغییرات موسیقی است، از هورال‌های مراسم تا پاراگراف‌های سولو شادی — یک موسیقی از انتظار تنگ‌آوری و شادی است. این موسیقی انتظار تنگ‌آوری و شادی است.

رویداد جالب: ارشدیپیسکوپ کلوریدو، اصلاح‌گر در روح روشنگری، از موسیقی کلیسایی کوتاهی و وضوح خواستار بود، بدون پیچیدگی‌های چندگانه. موتزارت، که از این محدودیت‌ها خسته می‌شد، با این حال، در چارچوب شرایط داده شده به نتایج هنری برتر دست یافت، شکل شفاف کلاسیک را با احساس عمیق پر کرد.

ورک‌های اورفانیک و رزیدیت کریسمس «Laudate Dominum»

موتزارت همچنین مجموعه‌ای از ورک‌های کوچک برای متون لاتین شعرهای پsalms ایجاد کرده است:

«Exsultate, jubilate» KV 165 (158a) (1773). اگرچه این ورک معروف برای دوره عید پاک نوشته شده است، اما آلیلویای نهایی آن، که به عنوان نماد لالایی شادی شناخته می‌شود، کاملاً عمومی است و اغلب در برنامه‌های کریسمس به عنوان نماد همه‌چیز هنگام هلهله اجرا می‌شود.

موتزارت همچنین شروع به نوشتن «Laudate Dominum» (از شب‌های عید KV 339، 1780) کرده است — یکی از کامل‌ترین آثار مذهبی خود. ملودی تأمل‌برانگیز و تأمل‌برانگیز آن برای سوپرانو، که به آلیلویای کورال تبدیل می‌شود، ایده ایمان شخصی و پنهان را با لالایی جهانی‌سازی می‌کند. این آهنگ به طور قوی به برنامه کریسمس پیوست.

اثرات کابینه و شهری: موسیقی برای جشن

موتزارت آثار مستقیمی از کریسمس ندارد، اما برخی از آثار با زمان زمستانی و موسیقی خانگی در سالن‌های اشرافی مرتبط هستند:

سه کنسرت زمستانی برای ویولن و ارکستر (KV 216، 218، 219)، که در سال 1775 نوشته شده‌اند، اگرچه برنامه‌ای ندارند، با لیریک زیبا و در برخی موارد شفاف و برفی، با حال و هوای جشن هماهنگ هستند.

تانه‌های آلمانی (Teutsche) و منوت، که ممکن است در بال‌های کریسمس اجرا شوند.

با این حال، آثار اصلی روانی کریسمس می‌توان به پایان اپرای «دون ژوان» (1787) اشاره کرد. با تعجب، نمایش اول در پراگ در ۲۹ اکتبر برگزار شد، اما در وین اپرا برای اولین بار در شب کریسمس، ۷ دسامبر ۱۷۸۷، اجرا شد. بنابراین، پایان بزرگ با حضور کماندار و سقوط قهرمان برای اولین بار در روزهای پیش از جشن اجرا شد، و بین موضوع انتقام و انتخاب اخلاقی یک کنترپونت قوی ایجاد کرد.

نتیجه‌گیری: بشرخدایی در صدا

آثار کریسمس موتزارت نه موسیقی‌ای در مورد درخت کریسمس و هدایا هستند. این یک بیانیه عمیق الهی و انسانی در مورد تجسم، امید و شادی انسانی در مقابل الهی است. در آن‌ها، موتزارت، که اغلب با مقامات کلیسایی درگیری داشت، خود را به عنوان موسیقی‌دانی با ایمان صادقانه و پیچیده نشان می‌دهد. موسیقی او برای کریسمس فاقد احساسات شیرین است; آن‌ها ترکیبی از:

عظمت مراسم (مانند در هورال‌های مراسم)، که از مقیاس جهانی رویداد نشان می‌دهد.

سادگی و لطافت پستوری (انگاره‌های چوپانی)، که انسانی بودن مسیح را نشان می‌دهد.

دعا شخصی و محرمانه (در آوازهای سولو و ورک‌های اورفانیک)، که گفتگوی محرمانه روح با خدا را بیان می‌کند.

لحظات لالایی‌برانگیز و پر از انرژی (آلیلویای نهایی)، که پیروزی نور را نماد می‌کند.

از طریق شکوه فرم کلاسیک، از طریق استعداد موسیقیایی بی‌نظیر، موتزارت توانسته است عمق اصلی جشن را بیان کند: برخورد ابدی و موقتی، الهی و انسانی. موسیقی او برای کریسمس نه تصویری از رویداد، بلکه واقعیت صوتی مقدس آن است، جایی که امید به جای احساس، یک معماری هارمونی است و شادی یک ساختار جمله موسیقیایی است. آن یادآوری می‌کند که زیر بنای جشن نه زندگی، بلکه راز است و موتزارت یکی از بزرگترین تفسیرکنندگان موسیقیایی آن است.

Permanent link to this publication: