چرا ما در شب اولین روز سال جدید احساس خوشبختی می‌کنیم: روانشناسی جشن دوگانه

فеномن اولین روز سال جدید (که در شب ۱۳ تا ۱۴ ژانویه جشن گرفته می‌شود) نمونه‌ای منحصر به فرد از فرهنگ و روانشناسی است. این جشن، که از تغییرات تاریخ شناختی به وجود آمده، نه پایه‌های نجومی و نه پایه‌های مذهبی ندارد، اما به طور محکم در سنت چندین کشور ریشه دوانیده است، به ویژه در فضای پس از شوروی. احساس خوشبختی و هوای خاصی که بسیاری در این روز تجربه می‌کنند، تصادفی نیست — آن‌ها دارای دلایل عصبی‌شناختی، روانشناختی و فرهنگی واجد هستند.

۱. پایه‌های عصبی‌شناختی: جشن بدون تعهد و بونوس دوپامینی.

از دیدگاه علم عصب‌شناسی، اولین روز سال جدید نمونه‌ای از جشن بدون تعهد است که سیستم پاداش مغز (سیستم دوپامینی) را با هزینه‌های کم فعال می‌کند.

کاهش استرس و انتظارات: اولین روز سال جدید (۳۱ دسامبر) با سطح بالای استرس اجتماعی همراه است. انتظارات بزرگی وجود دارد: جشن «مثالی»، هدایای گران‌قیمت، هماهنگی خانوادگی، برنامه‌های بزرگ برای آینده. این‌ها بار شناختی ایجاد می‌کند و اغلب به دیسفوری پس از جشن (اثر فریبیده شدن انتظارات) منجر می‌شود. اولین روز سال جدید فاقد این فشار است. آن‌ها آن را به عنوان جشنی «اضافی» و غیرمandatory می‌پندارند. عدم وجود بار تعهد سطح کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش می‌دهد و سبکی که در حال وقوع است باعث آزادسازی دوپامین — ماده شیمیایی مغز مرتبط با انتظار پاداش و لذت می‌شود.

اثر تمدید: حالت جشن، مرتبط با تعطیلات، حالت غیررسمی، فراوانی خوراکی‌ها، تمدید می‌شود. مغز دوز اضافی از محرک‌های مثبت دریافت می‌کند (غذای خوشمزه، ارتباط اجتماعی، رituals) بدون نیاز به «بازپس‌گیری» در حالت کاری. این کار باعث حفظ سطح عاطفی بالا می‌شود.

۲. مکانیسم‌های روانشناختی: نوستالژی، پایان و صمیمیت.

نوستالژی به عنوان یک احساس مثبت: تحقیقات مدرن (ک. سدیکیدز، ت. وایلدشوت) نشان می‌دهد که نوستالژی نه یک تمنا بیمارگونه، بلکه یک احساس مثبت، اجتماعی‌شده است که رفاه روانی را افزایش می‌دهد، احساس وابستگی (ارتباط با دیگران) و معناداری را می‌دهد. اولین روز سال جدید یک محرک قوی نوستالژی است. آن‌ها با خاطرات کودکی، گذشته شوروی، سنت‌های خانوادگی مرتبط هستند که در یک فرمت کوچک‌تر و خصوصی‌تر بازسازی می‌شوند. خود نام «قدیمی» به چیزی خوب، آشنا و آزموده توسط زمان اشاره دارد.

ریتویال پایان و «صفحه خالی`: دوره بین ۱ و ۱۴ ژانویه به عنوان «تحلیل نتایج» احساس می‌شود. اولین روز سال جدید نقش نقطه پایانی، نمادیک «بستن» چرخه قبلی را ایفا می‌کند. تمام اشتباهات و آشفتگی‌های جشن اصلی گذشته است و می‌توان به آرامی، بدون عجله، چرخه سالانه را به پایان رساند و آرزوها را بیان کرد. این کار باعث ایجاد احساس کنترل و پایان (اثر زفیر — اثر گeshalt کامل شده) می‌شود که اضطراب را کاهش می‌دهد.

صمیمیت و اصالت: عدم وجود رسمیت باعث می‌شود که جشن بیشتر خصوصی باشد. آن‌ها معمولاً در محیطی نزدیک (خانواده، زوج، بهترین دوستان) جشن گرفته می‌شود. این کار باعث ارتباط عمیق‌تر و اصالت می‌شود که، طبق تحقیقات روانشناسی خوشبختی (م. سلیگمان، ا. دینر)، یکی از منابع کلیدی رفاه پایدار است. مکالمات بیشتر اعتمادآمیز می‌شوند و هوای بیشتر گرم می‌شود.

نکته جالب: سنت بخشش و کاشت در شرق اروپایی، که دقیقاً در شب اولین روز سال جدید (شب کریسمس، ۱۳ ژانویه) برگزار می‌شود، دارای پاداش عمیق روانشناختی است. ریتویال کولاد (با آرزوهای خوب) — فرمتی از رفتار اجتماعی مثبت است. با انجام آن، مردم نه تنها به سنت پیروی می‌کنند بلکه بازخورد مستقیم در قالب تشکر، هدیه، احساس نیاز و مشارکت در جامعه دریافت می‌کنند. این کار باعث فعال کردن همان مدارهای عصبی می‌شود که با اعمال نیکوکارانه مرتبط هستند که با تولید سروتونین و اکسی توسین (هورمون اعتماد) مرتبط هستند.

۳. زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی: کارناوال، تابو و ناهنجاری زمانی.

ادامه‌ی عید مقدس و آزادی کارناوال: اولین روز سال جدید در وسط دوره‌ی عید مقدس (از کریسمس تا کрещتن) قرار دارد که در فرهنگ سنتی به عنوان زمانی که مرزها بین جهان‌ها نازک می‌شوند و اصول اجتماعی ضعیف می‌شوند ( فرهنگ کارناوال به معنای م. باختین) شناخته می‌شود. این زمان، زمانی است که می‌توان به خود اجازه داد تا غیررسمی و مذهبی باشد. احساس «ناهنجاری زمانی»، زمانی که می‌توان به خود اجازه داد تا غیررسمی و مذهبی باشد، احساس آزادی و سبکی را ایجاد می‌کند.

جشن «ممنوع» در اتحاد جماهیر شوروی: از دیدگاه تاریخی، در دوران شوروی، زمانی که جشن کریسمس به صورت علنی جشن گرفته نمی‌شد و سال جدید به عنوان جشن اصلی زیمانی بود، اولین روز سال جدید نقش جشنی «آرام»، غیرایدئولوژیک و تقریباً خانوادگی را ایفا می‌کرد. این احساس «مخصوص خود»، جشنی غیررسمی، به سطح خاطرات جمعی حفظ شده و از نسلی به نسل منتقل شده به عنوان ارزشی از خوشبختی خصوصی و غیررسمی.

۴. نشانه‌های حسی و رفتاری.

خوشبختی نیز از طریق اعمال خوشایند تکراری ساخته می‌شود:

غذای خاص: تهیه و خوردن «کутьی پرهیزگارانه» (با خوراکی‌های پرهیزگارانه)، کوچتهای «با شگفتی» — این نشانه‌های چشایی، احساس راحتی ایجاد می‌کنند.

مشاهده فیلم‌های مورد علاقه («پارادوکس روزهای خوب…»): مشترک بودن و روتین‌سازی مشاهده کمدی‌هایی که بخشی از سنت شده‌اند، باعث خنده می‌شود — یک ضدافسردگی قوی که تولید اندورفین‌ها را تحریک می‌کند.

ارتباط غیررسمی: عدم نیاز به کت و شلوار رسمی، تست‌های طولانی و هدایای گران‌قیمت باعث کاهش موانع در ارتباطات می‌شود.

نتیجه‌گیری.

احساس خوشبختی در اولین روز سال جدید یک ساختار پیچیده روانی‌فیزیولوژیکی و فرهنگی است. ریشه‌های آن در:

عصب‌شناسی: فعال کردن سیستم پاداش مغز با کاهش استرس تعهد.

روانشناسی مثبت: رضایت از نیازهای اولیه در وابستگی، نوستالژی و پایان.

انسان‌شناسی فرهنگی: حضور در زمان کارناوال مرزی عید مقدس و ارث‌برداری از سنت خصوصی شوروی.

این جشنی است که ضدگلنز است و برای واقعیت است. آن‌ها نه خوشبختی انفجاری، بلکه خوشبختی گرم، راحت و طولانی‌مدت ارائه می‌دهد که بر اساس ویژگی‌های بیرونی نیست، بلکه بر اساس احساس ارتباط، امنیت و پیوسته بودن سنت‌های خوب است. این خوشبختی دوباره تنفس، خوشبختی بدون پاسخگویی — این است که چرا آن‌ها به عنوان خالص‌تر و صادقانه‌تر احساس می‌شوند. اولین روز سال جدید، به این ترتیب، یک اختراع فرهنگی منحصر به فرد است که نه تنها به دلیل اشتباهات تقویمی حفظ شده است، بلکه به دلیل اینکه به طور مؤثری نیازهای روانی اساسی انسان را در نقطه چرخه سالانه برآورده می‌کند.

Permanent link to this publication: