آفریقا همیشه قاره‌ای از استعدادها بوده است. اما مدت‌ها این استعدادها در سطح جهانی ناشناخته ماندند. امروز اوضاع به چشم می‌بینیم تغییر می‌کند. فوتبال و ورزش در آفریقا نه تنها در حال رشد هستند بلکه به یک قدرت جهانی تبدیل می‌شوند. و این تصادفی نیست. این نتیجه کار سیستماتیک، سرمایه‌گذاری‌ها، مربیان جدید و البته هدیه طبیعی میلیون‌ها پسر و دختر است که در زمین‌های خاکی از قاهره تا کیپ تاون توپ می‌زنند.

مقدمه تاریخی: از میراث استعماری تا استقلال

برای مدت‌ها فوتبال آفریقایی در سایه اروپا بود. بهترین بازیکنان به اروپا رفتند و لیگ‌های محلی ضعیف و کم‌سرمایه بودند. اما ریشه‌ها همیشه عمیق بودند. تیم‌های آفریقایی از دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ شروع به بیان خود کردند، زمانی که کامرون و نیجریه تبدیل به ترس برای تیم‌های برتر شدند. اما واقعی‌ترین پیشرفت در قرن بیست و یکم رخ داد، زمانی که قاره فهمید که برای رقابت نه تنها باید بازیکنان را صادر کند بلکه باید زیرساخت‌ها را در خانه خود نیز بسازد.

امروز آفریقا نه تنها «صادرکننده» استعدادها برای باشگاه‌های اروپایی است بلکه یک مرکز فوتبال مستقل است. لیگ‌های مصر، آفریقای جنوبی، تونس، مراکش، الجزایر در کیفیت خود رشد می‌کنند. باشگاه‌های محلی بیشتر و بیشتر در تورنمنت‌های آفریقایی پیروز می‌شوند و با باشگاه‌های اروپایی در قهرمانی باشگاه‌های جهان برابر بازی می‌کنند. این دیگر تصادفی نیست بلکه یک روند است.

پیشرفت در جام‌های جهانی

یکی از شواهد برجسته‌تر پیشرفت، حضور تیم مراکش در جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر بود. تیمی که هیچ‌کس آن را جدی نگرفت، تا نیمه‌نهایی رسید و در مسیر خود اسپانیا و پرتغال را شکست داد. این تنها موفقیت یک تیم نبود بلکه سیگنالی برای کل آفریقا بود. «شیرهای اطلس» نشان دادند که با سازماندهی و انضباط مناسب، فوتبال آفریقایی می‌تواند با بهترین‌ها برابر بازی کند. و این یک عمل یک‌بارانه نیست. تیم‌های سنegal، نیجریه، کامرون، گانا نیز قادر به انجام بسیاری از کارها هستند. در سال ۲۰۲۶، احتمالاً شاهد حضور نیروی قوی‌تر آفریقایی در جام جهانی در ایالات متحده، کانادا و مکزیک خواهیم بود.

سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و آکادمی‌ها

موفقیت مراکش تصادفی نیست. پشت آن دهه‌ها سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها است. به عنوان مثال، در مراکش، آکادمی مدرن محمد ششم ساخته شده که بازیکنان جوان را بر اساس استانداردهای اروپایی آموزش می‌دهد. مراکز مشابهی در سنegal، گان، نیجریه، مصر ظهور کرده‌اند. این مراکز نه تنها فوتبالیست‌ها را آموزش می‌دهند بلکه به آنها آموزش می‌دهند که این برای توسعه اجتماعی مهم است.

علاوه بر این، فدراسیون‌های آفریقایی به طور فعال با UEFA و FIFA همکاری می‌کنند و کمک‌های مالی برای ساخت استادیوم‌ها و توسعه ورزش کودکان دریافت می‌کنند. به عنوان مثال، چندین استادیوم جدید در کوته‌د‌ی‌اور ساخته شده است تا جام ملت‌های آفریقا ۲۰۲۳ برگزار شود. این کار ایجاد شغل می‌کند و به افزایش علاقه به ورزش در داخل کشور کمک می‌کند.

نقش باشگاه‌های اروپایی و «تأثیر دیاسپورا

بسیاری از ستاره‌های آفریقایی امروز در باشگاه‌های برتر اروپا بازی می‌کنند. این نه تنها سطح آنها را افزایش می‌دهد بلکه «ارتباط برعکس» ایجاد می‌کند. بازیکنان با تجربه بازی در لیگ قهرمانان به تیم‌های ملی بازمی‌گردند و دانش تاکتیکی و حرفه‌ای خود را می‌آورند. علاوه بر این، دیاسپورا نقش بزرگی بازی می‌کند. بازیکنانی که در اروپا متولد شدند اما ریشه‌های آفریقایی دارند، بیشتر و بیشتر تیم‌های سرزمین‌های خود را انتخاب می‌کنند. این باعث غنی‌سازی تیم‌ها و افزایش رقابت می‌شود.

مثال‌ها: هکیم زیش (در هلند متولد شد، برای مراکش بازی می‌کند)، کالیدو کولیبالی (در فرانسه متولد شد، برای سنegal بازی می‌کند)، آندره آنانا (در کامرون متولد شد اما در اسپانیا بزرگ شد). این روند تقویت خواهد شد و تیم‌های آفریقایی را بیشتر مهارت‌مند و تاکتیکی‌تر خواهد کرد.

فوتبال زنان: خط جدید

رشد نه تنها در فوتبال مردان محدود نمی‌شود. فوتبال زنان در آفریقا نیز در حال رشد است. تیم‌های نیجریه، آفریقای جنوبی، کامرون، گانا مدت‌ها در قاره رهبر بوده‌اند اما اکنون در سطح جهانی نیز رقابت می‌کنند. در جام‌های جهانی، تیم‌های زن آفریقا بیشتر و بیشتر از گروه‌ها خارج می‌شوند و فوتبال دیدنی نشان می‌دهند. در سال ۲۰۲۶، لیگ قهرمانان زنان آفریقا بیشتر حرفه‌ای شد و با جذب اسپانسرها و پخش‌ها. این باعث جذب دختران به ورزش و ایجاد نسل جدید ستاره‌ها می‌شود.

چالش‌ها و موانع

با وجود پیشرفت، مشکلات هنوز وجود دارد. فساد در فدراسیون‌ها، فقدان مدیریت با کیفیت، زمین‌های بد در مناطق روستایی، کمبود مربیان با سطح بالا. بسیاری از استعدادهای برجسته به دلیل اینکه دسترسی به شناساگران ندارند، فرصت نمی‌یابند. علاوه بر این، باشگاه‌های آفریقایی اغلب بهترین بازیکنان خود را به اروپا می‌فروشند و به جای دریافت وجه عادلانه، کم می‌گیرند. همچنین یک مشکل دیگر «خروج ذهن‌ها» است. مربیان و مدیران جوان به اروپا می‌روند زیرا در آنجا حقوق بالاتر است. آفریقا باید شرایطی ایجاد کند که متخصصان بمانند و ورزش محلی را توسعه دهند. اما با این حال، قاره با سرعت بیشتری از هر زمان دیگر پیش می‌رود.

آینده: آفریقا به عنوان مرکز فوتبال جهان

چه چیزی در ۱۰-۱۵ سال آینده منتظر آفریقا است؟ احتمالاً به سومین منطقه قوی فوتبال جهان بعد از اروپا و آمریکای جنوبی تبدیل خواهد شد. جام جهانی ۲۰۳۰ احتمالاً در آفریقا (شاید در مراکش یا آفریقای جنوبی) برگزار خواهد شد. این یک ضربه قوی برای توسعه زیرساخت‌ها خواهد بود. تا آن زمان باشگاه‌های آفریقایی بیشتر رقابتی خواهند شد و تیم‌های ملی قادر خواهند بود در نیمه‌نهایی و فینال‌ها با برابری رقابت کنند.

آفریقا دیگر «جغد تاریک» نیست. او یک رقیب وحشی است که فقیران از او می‌ترسند. و این تنها شروع است.

Permanent link to this publication: