کجا فساد بیشترین است: رتبه جهانی ۲۰۲۵

فساد مانند زنگ‌زدگی است: آن نهادهای دولتی را از درون خورده و اعتماد شهروندان را زیر سوال می‌برد و توسعه کشورها را کند می‌کند. اما این «زنگ‌زدگی» در کجا به وضوح قابل مشاهده است؟ هر سال سازمان شفافیت بین‌المللی شاخص درک فساد (ICC) را منتشر می‌کند — اصلی‌ترین بارومتر جهانی برای این که چقدر بخش دولتی در کشورهای مختلف پاک است. در سال ۲۰۲۵ تصویر نگران‌کننده‌ای به نمایش درآمد: میانگین جهانی کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح تاریخ رسیده است و تعداد کشورهای پاک به کمترین سطح در دهه گذشته کاهش یافته است. بیایید بفهمیم چه کسانی در پایین‌ترین سطح این رتبه قرار دارند و چرا.

چگونه فساد را می‌سنجند و چه چیزی در سال ۲۰۲۵ تغییر کرده است

شاخص درک فساد شامل اندازه‌گیری مستقیم رشوه‌خواری نیست، بلکه ارزیابی کارشناسان و کارآفرینان است. کشورها از ۰ (فساد مطلق) تا ۱۰۰ (پاکیزگی مطلق) امتیاز می‌گیرند. در سال ۲۰۲۵ ۱۸۲ کشور در این رتبه حضور دارند. و نکته مهم این است که برای اولین بار در بیش از یک دهه میانگین جهانی کاهش یافته است — به ۴۲ از ۱۰۰. بیش از دو سوم کشورها (۱۲۲ از ۱۸۲) کمتر از ۵۰ امتیاز کسب کرده‌اند. این به این معناست که بیشتر کشورهای جهان با کنترل فساد مشکل دارند.

یک روند نگران‌کننده دیگر: تعداد کشورهای با امتیاز بالا (بیش از ۸۰) از ۱۲ دهه پیش تا پنج کشور در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. دموکراسی‌هایی که به طور سنتی نمونه‌ای از پاکیزی بودند نیز جایگاه خود را از دست می‌دهند — از ایالات متحده (۶۴) و کانادا (۷۵) تا نیوزیلند (۸۱) و بسیاری از کشورهای اروپایی.

کشورهای بیشترین فساد: چه کسانی در پایین‌ترین سطح هستند

رهبران این رتبه کشورهایی هستند که درگیر جنگ، ناپایداری سیاسی و ضعف نهادها هستند. ده کشور بیشترین فساد در سال ۲۰۲۵ به این صورت به نظر می‌رسد:

۱. **جنوب سودان** — ۹ امتیاز (دومین سال پیاپی بیشترین فساد)
۲. **سومالی** — ۹ امتیاز
۳. **ونزوئلا** — ۱۰ امتیاز
۴. **سوریه** — ۱۲ امتیاز
۵. **یمن** — ۱۳ امتیاز
۶. **لیبی** — ۱۳ امتیاز
۷. **اریتریا** — ۱۳ امتیاز
۸. **نیکاراگوآ** — ۱۴ امتیاز
۹. **کره شمالی** — ۱۵ امتیاز
۱۰. **سودان** — ۱۵ امتیاز

این کشورها نه تنها «ناپاک» هستند، بلکه فساد در آن‌ها به سطح سیستماتیک تبدیل شده و همه سطوح قدرت را دربر گرفته است. در بسیاری از آن‌ها جنگ در جریان است (جنوب سودان، سودان، سوریه، یمن، لیبی) یا رژیم‌های خودکامه قوی وجود دارند (کره شمالی، اریتریا، ونزوئلا). ضعف دولت، عدم وجود دادگاه‌های مستقل و آزادی بیان محیط ایده‌آلی برای رشد فساد ایجاد می‌کند.

قطع‌های منطقه‌ای: کجا مناطق شکست می‌خورند

اگر به نقشه جهان نگاه کنید، مشخص است: بدترین وضعیت در آفریقا، اروپای شرقی و آسیای میانه است.

آفریقا جنوبی از صحرای آفریقا

این منطقه به طور مداوم بدترین نتایج را نشان می‌دهد. میانگین امتیاز فقط ۳۲ است. تنها چهار کشور از ۴۹ کشور امتیاز بالاتر از ۵۰ کسب کرده‌اند. ده کشور این منطقه از سال ۲۰۱۲ نتایج خود را به طور قابل توجهی بدتر کرده‌اند و تنها هفت کشور بهبود یافته‌اند. جنوب سودان، سومالی، اریتریا و سودان «پایین‌ترین سطح» نه تنها در قاره آفریقا بلکه در کل جهان هستند.

اروپای شرقی و آسیای میانه

در این منطقه میانگین امتیاز ۳۴ است. در این منطقه اصلاحات متوقف شده، نهادها ضعیف شده و تمرکز قدرت و تأثیر بر سیستم قضایی کنترل بر مقامات را مختل می‌کند. در بالکان تصمیمات سرمایه‌گذاری ناپрозا و معاملات پنهان باعث قرار گرفتن پول‌های دولتی در دستان مفسدان می‌شود. صربستان (۳۳)، بوسنی و هرزگوین (۳۴)، آلبانی (۳۹) در میان بازنده‌ها هستند. در عین حال اوکراین (۳۶) و مولداوی (۴۲) مثال‌های نادر پیشرفت به لطف جامعه مدنی قوی هستند.

آمریکا

میانگین امتیاز ۴۲ است. در آمریکای لاتین فساد به مجرای سازمان‌های جرم‌آزما راه یافته است — در کلمبیا (۳۷)، مکزیک (۲۷) و برزیل (۳۵). گایانا (۱۶) و نیکاراگوآ (۱۴) همچنان در بحران عمیق هستند. حتی کشورهای نسبتاً موفق کاستاریکا (۵۶) و اروگوئه (۷۳) با تأثیر گسترده شبکه‌های جنایی مواجه هستند.

آسیا و اقیانوسیه

میانگین امتیاز ۴۵ است. در فیلیپین (۳۲) پول‌ها در پروژه‌های نادرست برای مقابله با سیل به جیب‌های شخصی رفت، در اندونزی (۳۴) تظاهرات گسترده علیه فساد برگزار شد و در نپال (۳۴) دولت در موج نارضایتی اجتماعی تغییر کرد. افغانستان (۱۶)، میانمار (۱۶) و کره شمالی (۱۵) در میان پایین‌ترین‌های جهان هستند.

خاورمیانه و شمال آفریقا

در این منطقه نیز سطح فساد بالا است. لیبی (۱۷۷ از ۱۸۲)، یمن و سوریه در میان بدترین‌ها هستند. رهبران خودکامه منابع را کنترل می‌کنند و مخالفان را سرکوب می‌کنند و شفافیت یک توهم باقی می‌ماند.

اروپا و اتحادیه اروپا

حتی در اینجا، جایی که امتیازها بالاتر هستند، روند نگران‌کننده‌ای به چشم می‌خورد. میانگین امتیاز در دهه گذشته از ۶۶ به ۶۴ کاهش یافته است. بریتانیا (۷۰)، فرانسه (۶۶) و اسپانیا (۵۵) جایگاه خود را از دست داده‌اند و مجارستان (۴۰) و اسلواکی (۴۸) از مقاومت در برابر تأثیرات سیاسی ضعیف شده‌اند. با این حال، کشورهای اسکاندیناوی و اروپای غربی همچنان استاندارد جهانی پاکیزی را تعیین می‌کنند.

کشورهای پاک‌ترین: راهنماهای جهانی

در بالای رتبه کشورهایی هستند که نهادهای شفاف و دموکراسی قوی دارند. آن‌ها نشان می‌دهند که فساد کم نه ایده‌ای ایده‌آل است، بلکه نتیجه سیاست‌های پیوسته است.

لیست پنج کشور کمترین فساد در سال ۲۰۲۵:

۱. **دانمارک** — ۸۹ امتیاز
۲. **فنلاند** — ۸۸ امتیاز
۳. **سنگاپور** — ۸۴ امتیاز
۴. **نیوزیلند** — ۸۱ امتیاز
۵. **نروژ** — ۸۱ امتیاز

همچنین امتیازهای بالا برای استرالیا (۷۶)، سوئد و سوئیس (هر دو ۸۰) وجود دارد. توجه داشته باشید که تقریباً همه رهبران دموکراسی‌های استوار با دادگاه‌های مستقل قوی، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی فعال هستند.

چرا فساد افزایش می‌یابد و چه باید کرد

فساد از هیچ جایی به وجود نمی‌آید. آن را ضعف نهادهای دموکراتیک، سیاسی‌سازی دادگاه‌ها، محدود کردن آزادی بیان و فضای مدنی تغذیه می‌کند. وقتی روزنامه‌نگاران، سازمان‌های غیردولتی و مخالفان نمی‌توانند کار کنند و قدرت قابل نظارت نیست — فساد شکوفا می‌شود.

اما مثال‌های مثبت نیز وجود دارد. کشورهایی که دهه‌ها بهبود نشان داده‌اند، این کار را از طریق اصلاحات سیستماتیک انجام داده‌اند: تقویت سیستم قضایی، شفافیت در خریدهای دولتی، حفاظت از جامعه مدنی و مبارزه با پولشویی. پیشرفت ممکن است، اما نیازمند اراده سیاسی و زمان است.

میانگین جهانی ۴۲ از ۱۰۰ — یک سیگنال هشدار است. فساد نه در جایی دیگر، بلکه در جیب هر کسی ضربه می‌زند: بیمارستان‌های نیمه‌کاره، جاده‌های نیمه‌کاره، بودجه‌های به سرقت رفته. تا زمانی که شهروندان تغییرات را درخواست نکنند و رهبران شجاعت اصلاحات را نداشته باشند، این شاخص به احتمال زیاد بهتر نمی‌شود.
© library.af

Permanent link to this publication: