کافه‌های وینی: چگونه فرهنگ یک فنجان قهوه به میراث فرهنگی غیرمادی بشری تبدیل شد

هنگامی که ما کلمه‌ای را می‌گوییم \"وینی\"، در ذهنمان قصرهای عظیم گابسبرگ‌ها، والس‌های شرایس و البته، بوی قهوه تازه‌ساز که در اتاق‌های دنج و قدیمی کافه‌ها پخش می‌شود، می‌آید. کافه وینی نه تنها یک رستوران است که نوشیدنی بیدارکننده‌ای ارائه می‌دهد. این یک جهان است، یک رitus خاص، یک سبک زندگی و فکر که قرن‌ها شکل‌دهنده نه تنها ظاهر گαστροنومی، بلکه ظاهر روشن‌فکرانه اروپا شده است. جای تعجب نیست که در سال ۲۰۱۱، یونسکو فرهنگ کافه‌های وینی را در لیست میراث فرهنگی غیرمادی قرار داد، آن را یک پدیده منحصر به فرد که هیچ مشابهتی در جهان ندارد، شناخته است.

تاریخچه‌ای که با حمله نظامی ترکیه شروع شد

تولد کافه وینی با افسانه‌ها و ریشه‌های آن به وقایع بحرانی اواخر قرن هفدهم بازمی‌گردد. در سال ۱۶۸۳، پس از شکست حمله نظامی ترکیه به وینی، چند ساک با دانه‌های ناشناخته در کمپ ترکی‌ها باقی ماند. طبق یکی از نسخه‌ها، یوری فرانک کلچیتسکی، یک مترجم لهستانی شجاع که خوب آشنایی با عادت‌های ترکی‌ها داشت، این دانه‌ها را برداشت و در سال ۱۶۸۵ اولین کافه در شهر را باز کرد. طبق نسخه دیگری، پیشگام، جاسوس ارمنی دیوداتو بود که مأموریت داشت قهوه برای قصر هابسبورگ آماده کند. چه به چه بود، این اشیاء فراموش شده و این سنت، که قرار بود جهان را فتح کند، به وجود آمد.

اولین کافه‌ها مکان‌های کوچک و معمولاً زیرزمینی بودند. اما تا اوایل قرن هجدهم، آنها به طور کامل در مناظر شهری جا خوردند. در سال ۱۷۲۰، کافه \"کرامر\" در میدان گرابن اولین مکانی بود که به بازدیدکنندگان روزنامه‌ها ارائه می‌داد — این نوآوری به طور همیشگی نقش کافه را به عنوان مرکز اطلاعاتی جاودانه کرد[reference:6]. در قرن نوزدهم، با وجود بحران‌های اقتصادی مرتبط با جنگ‌های ناپلئونی و مالیات‌های بالا بر دانه‌های قهوه، این مکان‌ها باقی ماندند و به بخشی از هویت وینی تبدیل شدند. آنها به مکان‌هایی تبدیل شدند که می‌توانستید نه تنها قهوه بنوشید، بلکه ساعتی در خواندن، نوشتن و صحبت کردن بگذرانید.

ویژگی‌های اصالت: مرمر، چوب مروارید و سینی نقره

چه چیزی کافه وینی را وینی می‌کند؟ این نه تنها یک منو است. این یک فضای خاص است که از جزئیات کوچک اما دقیق تشکیل شده است. وقتی وارد یک کافه وینی سنتی می‌شوید، شما بلافاصله آن را به وسیله ویژگی‌های خاص خود می‌شناسید:

• میزهای مرمر که همیشه قهوه روی آنها سرو می‌شود.
• صندلی‌های معروف \"تونت\" (Thonet) — زیبا، خمیده از چوب، که به نماد طراحی وینی تبدیل شده است.
• لوزهای راحت (کابین‌ها) و صندلی‌های با روکش مخمل که احساس خصوصیتی در فضای عمومی ایجاد می‌کنند.
• میزهای روزنامه که روزنامه‌های جدید奥地利 و بین‌المللی به صورت دقیق روی آنها قرار دارند.
• سینی نقره با یک فنجان قهوه و یک لیوان آب — یک رitus ارائه که در قرن‌ها تغییر نکرده است.

و البته، جزئیات دکوراسیون در سبک تاریخ‌گرایی: گچ‌بری، چراغ‌های کریستالی و پرده‌های سنگین که بازدیدکننده را به دوران پایان قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم می‌برد.

«اتاق هنر» و کلوپ فکری اروپا

با این حال، ارزش واقعی کافه وینی نه در دکوراسیون، بلکه در نقشی که در زندگی فرهنگی بازی می‌کند، است. نویسنده اتریشی استفان تسویگ کافه‌های وینی را \"موسسه‌ای خاص، که با هیچ چیزی قابل مقایسه نیست\" می‌خواند. در اینجا، با یک فنجان قهوه، تاریخ ادبیات، سیاست و هنر به پایان رسید. در اواخر قرن نوزدهم تا اوایل قرن بیستم، کافه‌ها به دفترخانه‌های انجمن‌های ادبی تبدیل شدند. کافه \"گرینشتایدل\" (که امروزه نجات نیافته است) مکانی محبوب برای گروه \"وینی جوان\" بود که هگو فون هوفمانستال، آرتور شنیسلر و کارل کراوس در آن بودند.

در کافه‌ها کتاب‌های کامل نوشته شده‌اند. در اینجا آدم‌ها برای صحبت کردن در مورد اخبار جدید، بازی کردن شطرنج یا فقط بودن در تنهایی در میان مردم گرد هم می‌آمدند. این فرمول پارادوکسیکال \"تنها بودن در میان جمع\" به عنوان عصاره فرهنگ کافه وینی تبدیل شد. در اینجا یک فضای خاص حکم می‌کرد، جایی که زمان و فضا مصرف می‌شد و فقط قهوه به حساب می‌آمد. اینجا جایی بود که ایده‌هایی که بعداً جهان را تکان دادند: از روان‌کاوی زگموند فروید تا نقاشی‌های گوستاو کلیمت و اگون شایل نوساز شدند.

کافه وینی به عنوان \"فضای سوم\"

در جامعه‌شناسی مدرن، مفهوم \"فضای سوم\" وجود دارد — فضایی که نه خانه است و نه کار، اما نقش کلیدی در زندگی اجتماعی دارد. کافه وینی به عنوان یک \"فضای سوم\" ایده‌آل بود قبل از اینکه این اصطلاح معرفی شود. این مکان، افراد از همه حرفه‌ها و طبقات را متحد می‌کرد: نویسندگان، هنرمندان، معمارها، موسیقی‌دانان، سیاستمداران و دانشمندان. می‌توانستید ساعت‌ها فلسفه‌گرایی کنید، بحث کنید، بنویسید یا فقط به زندگی نگاه کنید، بدون اینکه از طولانی مدت نشستن در یک میز ترسید. این دموکراسی و دسترسی به یک پدیده اجتماعی منحصر به فرد تبدیل شد. در سال ۱۸۵۶، کافه‌ها زنان را اجازه دادند که ورود کنند، که یک قدم مهم در رهایی و گسترش فضای عمومی بود. امروز در وینی بیش از ۱۱۰۰ کافه از انواع مختلف، تقریباً هزار اسبرسو بار و حدود ۲۰۰ کافه-شیرینی وجود دارد. آنها همچنان شاهدان زنده و محافظان این سنت چندصدساله هستند.

میراث فرهنگی غیرمادی: پذیرش در سطح بالاتر

در اکتبر ۲۰۱۱، درخواست اتریش برای افزودن فرهنگ کافه‌های وینی به لیست میراث فرهنگی غیرمادی توسط یونسکو تأیید شد. این پذیرش یک مرحله مهم نه تنها برای حفظ، بلکه برای تبلیغ این پدیده منحصر به فرد بود. در تصمیم یونسکو تاکید شده که ویژگی‌های کافه وینی نه تنها جزئیات داخلی در سبک تاریخ‌گرایی، بلکه خود محیط — مکانی که زمان و فضا مصرف می‌شود و فقط قهوه به حساب می‌آید، است.

از سال ۲۰۱۱، فرهنگ کافه‌های وینی به طور رسمی تحت حفاظت یونسکو قرار دارد و با دیگر سنت‌های اتریشی مانند فرهنگ بارهای شراب \"هویرگر\" در کنار هم قرار دارد. در سال ۲۰۲۴، کافه‌های فینگرین وینی نیز به این لیست پیوستند که نشان می‌دهد فرهنگ غذا و نوشیدنی وینی نه تنها غذا یا نوشیدنی است، بلکه مکانی برای دیدار، جایی که شادی زندگی و فرهنگ با هم ترکیب می‌شود.

چالش‌های مدرن و آینده سنت

امروز، علاوه بر کافه‌های کلاسیک، در وینی، مکان‌های \"جوان\" جدید نیز به سرعت در حال توسعه هستند — کافه‌های تخصصی که تمرکز اصلی آنها بر محصول خود است، از منشا دانه‌ها تا هنر پخت. این با سنت قدیمی در تضاد نیست، بلکه آن را تکمیل می‌کند. کافه‌های کلاسیک همچنان وجود دارند و با حفظ محیط و رitus خود برای کسانی که تنها به دنبال قهوه نیستند، بلکه به دنبال یک وضعیت خاص روحی هستند، باقی می‌مانند.

همچنین \"کلوپ صاحبان کافه‌های وینی\"، که در سال ۱۹۵۶ تأسیس شد، شامل کافه‌های سنتی و نوآورانه است که به عنوان یک کلوب یکپارچه می‌شود[reference:35]. کلوپ به تبلیغ پروژه‌های فرهنگی می‌پردازد، برنامه‌های آموزشی مشترک و بازدیدهای مشترک را اجرا می‌کند تا دانش کافه‌ها را به نسل‌های جدید انتقال دهد.

نتیجه‌گیری

کافه وینی چیزی بیشتر از یک مکانی است که قهوه سرو می‌شود. یک موجود زنده است، محافظ تاریخ و شاهد تغییرات فرهنگی. این فضایی است که هنر، ادبیات، سیاست و زندگی روزمره در آن گرد هم می‌آیند. پذیرش یونسکو تنها تاییدی رسمی است که ساکنان وینی همیشه می‌دانستند: کافه روح شهر است. و تا زمانی که در این اتاق‌ها صدای سوت چنگال‌ها به گوش می‌رسد و روزنامه‌های جدید روی میزهای مرمر قرار دارند، این سنت منحصر به فرد将继续 به زندگی، نفس‌کشیدن و الهام بخشیدن به نسل‌های جدید زندگی خواهد کرد.

Permanent link to this publication: