رزیدو و سال نو در تیرول: باستان‌شناسی و کیهان آلپایی مقدمه: زمان‌مکان جشن کوهستانی تیرول، منطقه تاریخی در آلپ (که اکنون بین اتریش و ایتالیا تقسیم شده)، یک منطقه فرهنگی منحصر به فرد است که در آن سنت‌های رزیدو-سال نو به عمیق‌ترین لایه‌های باستان‌شناسی، غیرمسیحی، حفظ شده‌اند و به طور ارگانیک با مراسم مسیحی ترکیب شده‌اند. این ترکیب یک نسخه خاص از جشن‌های زمستانی «تیرولی» را به وجود آورده است که در آن مناظر کوهستانی نه تنها به عنوان یک دکوراسیون، بلکه به عنوان یک مشارکت‌کننده فعال در مراسم‌ها، تعیین‌کننده معنای آن‌ها و فرم آن‌ها، عمل می‌کند. مطالعه این پدیده نیاز به رویکرد چندرشته‌ای در نقطه تلاقی مردم‌شناسی، علم دین و جغرافیا فرهنگی دارد. آدونت: زمان «رائوخناچت» و دود پاک‌کننده آماده‌سازی برای رزیدو در تیرول با آدونت آغاز می‌شود که یکی از برجسته‌ترین سنت‌های باستان‌شناسی است — «رائوخناچت» (به آلمانی Rauchnacht، «شب دود») یا «شب دود کشی» که معمولاً در 5 دسامبر (روز پیش از روز مقدس نیکلاس) و 24 دسامبر (شب عید کریسمس) برگزار می‌شود. مراسم شامل گردش در اطراف خانه‌ها و ساختمان‌های کشاورزی با یک کبریتی تیز که پر از مشک و گیاهان مقدس شده است، می‌باشد. شرکت‌کنندگان، معمولاً لباس‌پوشیده (Nochegänger)، نماز می‌خوانند و هر گوشه را دود می‌کنند. این سنت، که به سنت‌های عمومی آلمانی برای پاک‌سازی با آتش و دود از ارواح بد در شب پیش از یک مرز مهم زمانی (سوگند زمستانی) بازمی‌گردد، بعدها مسیحی‌سازی شده است. دود به صورت نمادین یک حلقه محافظتی ایجاد می‌کند، ارواح بد و بیماری‌ها را دور می‌کند، که در شرایط سخت زمستان آلپاین معنای عملی داشته است. رویداد جالب: در برخی روستاهای کوهستانی، در «رائوخناچت» سنت «شلانگلن» (Schlängeln) حفظ شده است، که جوانان با صدای بلند و ترق و تروق یک رشته بلند یا زنجیر را در خیابان‌ها می‌گذرانند، که نماد رانده شدن زمستان و ارواح بد است. شخصیت‌های شخصی‌سازی شده زمستان: از ارواح وحشتناک به عنوان دهکده‌دهندگان تیرولی‌فولکلور به شخصیت‌های غیرمسیحی، که در دوره رزیدو فعال هستند، بسیار غنی است. کرامپوس و پرختن: اگر سنت نیکلاس (نیکلاس) در 6 دسامبر به کودکان مطیع هدیه می‌دهد، اما همراه او کرمپوس — دیمی با پوست مویی و زنجیر — به کودکان نافذ مجازات می‌دهد. این تصویر به ارواح زمستان و هرج و مرج آلپایی بازمی‌گردد. در دوره‌ای از 5 تا 6 دسامبر، در روستاها، راهپیمایی‌های کرمپوس با لباس‌های کرمپوس برگزار می‌شود که نماد رانده شدن بدی از جشن روشن است. نوچه‌ها (Glöckler): در شب 5 ژانویه (روز پیش از کریسمس) در تیرول شرقی، راهپیمایی‌های Glöckler برگزار می‌شود — مردانی در کت‌های مویی به صورت برعکس و کلاه‌های بلند روشن در شکل متیه، که با نقش‌های زینتی تزئین شده‌اند. آن‌ها ناقوس‌ها را می‌کشند و نماد ارواح خوبی هستند که نور و باروری را می‌آورند. این سنت با شخصیت باروری پرختن مرتبط است و نمونه‌ای از تبدیل موجودات زیرزمینی به حمل‌کنندگان مثبت خوشبختی است. رزیدو: فضای مقدس گله‌خانه و آتشدان خانگی رزیدو در تیرول به طور عمیق خانگی و محرمانه است، که به دلیل انزوا در مزارع کوهستانی است. مرکز جشن نه تنها یک گله‌خانه (Krippe) بلکه یک گله‌خانه نیز بود. سنت «Krippenschauen» — بازدید همسایگان از گله‌خانه‌های خانگی، که می‌توانند ساختارهای مکانیکی پیچیده‌ای با ده‌ها شخصیت باشند — وجود داشته است. یکی از معروف‌ترین نمایش‌های کریسمس تیرولی در روستای تلفس — نمایش Teller- یا Herz-Jesu-Spiel — یک مراسم مردمی درباره پرستش چوپانان است که هر 6-7 سال یک بار توسط ساکنان محلی با عهدی که در قرن 17 داده شده است، اجرا می‌شود. اهمیت خاصی به شیرینی کریسمس داده می‌شود. علاوه بر شیرینی‌های Lebkuchen، اینجا «Kletzbrot» — نان شکلک به شکل حلقه یا حیوان — پخته می‌شود که اغلب در کلیسا مقدس شده و به عنوان محافظ برای دام و محصول نگهداری می‌شود. این یک اشاره مستقیم به ریشه‌های کشاورزی و دامداری جشن است. سال نو و کریسمس: سر و صدا، پیشگویی و محافظت با آهک درست کردن سال نو در تیرول زمان پیشگویی‌های رituالی و جادویی است. Bleigießen: پیشگویی با شکل جامد سرب یا قلع که در آب ریخته می‌شود. Bleischnitt: با توجه به اینکه سربی که با چاقو بریده می‌شود، درباره موفقیت در سال آینده داوری می‌شود. Bärenschnauzen: در برخی دره‌ها، لباس‌پوشیده‌هایی با پوست خرس (shnabelperchten) می‌روند — نماد طبیعت بیدار شده، اما هنوز خطرناک. پایان دوره — کریسمس (6 ژانویه)، که به عنوان روز سه پادشاه (Dreikönigstag) شناخته می‌شود. در روستاها، کودکانی که به عنوان سه پادشاه لباس می‌پوشند (اغلب یکی از آن‌ها با صورت سیاه) می‌روند، آواز می‌خوانند و خانه‌ها را مقدس می‌کنند. آن‌ها با آهک، حروف مقدسی: C + M + B و سال (مثلاً 20*C+M+B+24) را روی درها می‌نویسند. این کوتاه‌عبارت به عنوان نام‌های اولیه سه پادشاه (کاسپار، ملخیور، بالتازار) یا به عنوان آرزوی خیرخواهانه «Christus mansionem benedicat» (خداوند این خانه را مبارک کند) تفسیر می‌شود. این مراسم، که جایگزین علائم قدیمی اروپای شرقی است، دوره جشن‌های زمستانی را به پایان می‌رساند، و یک محافظت نمادین برای خانه در تمام سال ایجاد می‌کند. معاصر: بین توریسم و اصالت امروز، سنت‌های کریسمس تیرولی در دو بعد وجود دارند. از یک سو، آن‌ها برای توریسم تجاری شده‌اند: بازارهای کریسمس معروف (Kriskindlmarkt) در اینسبروک، راهپیمایی‌های عمومی کرمپوس، و رائوخناچت‌های نمایشی برای مهمانان. از سوی دیگر، در دره‌های دورافتاده این سنت‌ها همچنان معنای واقعی، ارتباطی و مقدس خود را برای جامعه محلی حفظ می‌کنند، و به عنوان وظیفه‌ای برای انسجام اجتماعی، انتقال کد فرهنگی و تعامل نمادین با طبیعت سخت آلپاین ادامه می‌دهند. پایان: جشن به عنوان گفتگوی با کوه‌ها بنابراین، رزیدو و سال نو در تیرول نه تنها تاریخ‌های تقویمی هستند، بلکه یک مجموعه پیچیده از مراسم‌های تطبیق با محیط کوهستانی است. سنت‌های باستان‌شناسی پاک‌سازی (رائوخناچت)، رانده شدن هرج و مرج (کرامپوس) و فراخوانی خوشبختی (گلکله) نشان می‌دهند که چگونه لایه‌های ميثولوژی پیش از مسیحیت به آرامی در تقویم مسیحی ادغام شده‌اند، و یک سینکراتیک منحصر به فرد ایجاد کرده‌اند. در اینجا جشن یک گفتگوی با کوه‌هاست: محافظت از سخت‌افزار آن‌ها، تشکر از مرتع‌ها و تلاش برای جادویی سریع‌تر آمدن بهار. این سنت، جایی که کشیش برای رائوخناچت مشک مقدس می‌بخشد و وولشوها با آهک فرمول‌های محافظتی روی درها می‌نویسند، نمونه‌ای روشن از این است که چگونه دین مردمی شکل‌های پایدار و عمیقاً معنوی زندگی در زمان مقدس در یک مناظر خاص ایجاد می‌کند.
© library.af

Permanent link to this publication:

https://library.af/m/articles/view/رزیدو-و-نو-سال-در-تیرول